ads head

แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ DCF แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ DCF แสดงบทความทั้งหมด

วันเสาร์ที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2555

การวัดราคาหุ้นด้วย P/E Ratio : สันติ สิงหวังชา

การวัดราคาหุ้นด้วย P/E Ratio : สันติ สิงหวังชา

peratio220
ที่มาhttp://www.sarut-homesite.net/2009

pe-ratio-%E0%B8%AA%E0%B8%B1/
การประเมินราคาอย่างที่ได้บอกไว้ในคราวที่แล้ว แบ่งได้เป็น 2 วิธีหลักๆ วิธี discount (DCF) นั้นผมไม่ค่อยได้ใช้งานเท่าไหร่ แต่ผมก็ไม่ได้บอกว่าเป็นวิธีที่ไม่ดี เพราะถ้านักลงทุนสามารถที่จะประมาณและคาดการณ์อนาคตได้ค่อยข้างแม่นยำ วิธี discount เป็นวิธีที่ให้คำตอบได้ดีมาก ใครสนใจการประเมินแบบ discount แนะนำให้อ่านหนังสือ วัดมูลค่าหุ้นด้วยตัวคุณเอง เขียนโดย คุณสุมาอี้(นามแฝง) ผมเองเพิ่งอ่านจบไปเมื่อกี้นี้เอง อ่านเข้าใจง่ายและมีตัวอย่างการวิเคราะห์หุ้นของจริงๆให้เห็นหลายรูปแบบ ซื้อได้ตามร้านหนังสือชั้นนำทั่วไป

คราวนี้เรากลับมาพูดถึงวิธี Relative กันบ้างดีกว่า ติดค้างกันไว้นานแล้ว

วิธี Relative ที่ผมใช้บ่อยที่สุดคือ P/E ratio โดยที่ P คือ ราคาหุ้น ในขณะที่ E คือกำไรต่อหุ้น ความหมายของ p/e มองได้ง่ายๆคือ จำนวนปีที่จะคืนทุนโดนสมมุติว่ากำไรคงที่ตลอด เช่น เราซื้อหุ้นราคา 10 บาท กำไรต่อหุ้น 2 บาท เพราะฉะนั้นถ้ากำไรของบริษัทยังคงที่ไปตลอด การลงทุนครั้งนี้ก็จะมีระยะเวลาคืนทุนประมาณ 5 ปี ดังนั้นถ้าสมมติว่าหุ้นทุกตัวในตลาดมีกำไรคงที่ตลอด หุ้นที่น่าซื้อที่สุดคือหุ้นที่ pe ต่ำที่สุด หรือ มีระยะเวลาคืนทุนต่ำที่สุดนั้นเอง

แต่ชีวิตจริงมันไม่ง่ายอย่างที่เราสมมตินะซิ กำไรของหุ้นในตลาดนั้นมีทั้งเพิ่มขึ้น ลดลง หรือคงที่ ด้วยอัตราที่แตกต่างกันไป เลยเป็นที่มาว่าหุ้นแต่ละตัวจะมี pe ที่เหมาะสมไม่เท่ากัน ลองมาดูตัวอย่างง่ายๆ ข้างล่างนี้
หุ้น a มีกำไรคงที่ตลอดมี
หุ้น b มีแนวโน้มกำไรเติบโต
หุ้น c มีแนวโน้มกำไรลดลง
หุ้น d มีกำไรผันผวนเอาแน่เอานอนไม่ได้

สมมติหุ้นทั้ง 4 ตัวมี pe เท่ากับ 6 เหมือนกันหมด ถ้าให้เลือกหุ้นได้ตัวเดียวเราควรจะซื้อหุ้นตัวไหน จริงๆแล้วคงตอบได้ไม่ยากว่าหุ้น b น่าจะเป็นการลงทุนที่ดีที่สุด เพราะถ้ากำไรไม่โตก็ใช้เวลา 6 ปีในการคืนทุน ถ้ากำไรโตขึ้นด้วยเวลาคืนทุนก็น่าจะสั้นกว่า 6 ปี แต่ถ้าถามกลับกันว่าหุ้นตัวไหนที่ไม่ควรซื้ออย่างมาก ก็น่าจะเป็นหุ้น c เพราะระยะเวลาคืนทุนน่าจะยาวกว่า 6 ปีเป็นแน่ หรือดีไม่ดีอาจจะไม่มีโอกาสคืนทุนเลยก็ได้ถ้าบริษัทกำไรลดลงจนกลายเป็นขาด ทุนไปเลย

ส่วนหุ้น a นั้นแม้ว่าจะไม่ใช่การลงทุนที่ดีที่สุด แต่อย่างไรก็ใช้เวลาคืนทุนประมาณ 6 ปี ก็ไม่ถือว่าเป็นการลงทุนที่แย่เท่าไหร่ ถ้าเปลี่ยนโจทย์ให้สามารถลงทุนได้ 2 ตัว หุ้น a ก็น่าจะอยู่ในตัวเลือกด้วยได้
แต่ปัญหาอยู่ที่หุ้น d นี่แหละครับ จะว่าน่าซื้อหรือว่าไม่น่าซื้อตอบยากเหลือเกิน เพราะกำไรมันเอาแน่เอานอนไม่ได้ เดี๋ยวขึ้นเดี๋ยวลง บางปีอาจจะขาดทุนมาก บางปีอาจจะพลิกมาเป็นกำไรมาก ในความเป็นจริงแล้วหุ้นที่อยู่ในตลาดมีหุ้นกลุ่มนี้อยู่ไม่น้อยเหมือนกัน

เพราะฉะนั้น ข้อแนะนำข้อแรก สำหรับการใช้วิธีวิเคราะหุ้นด้วย pe อย่างแรกคือ หลีกเลียงการใช้ pe กับหุ้นที่มี ธุรกิจ รายได้ หรือกำไรที่ผันผวน (จริงๆวิธีดัดแปลงนำไปใช้ก็พอมีอยู่ แต่ในเบื้องต้นยังไม่เอามาพูดดีกว่า เดี๋ยวจะพากันงงไปซะก่อน)

ตอนนี้เราพอจะเข้าใจแนวคิดคร่าวๆของการวัดมูลค่าหุ้นด้วย pe กันบ้างแล้ว ถ้าลองย้อนกลับไปอ่านที่ผมวิเคราะห์หุ้น ilink เอาไว้จะเห็นว่าผมกำหนด pe ที่เหมาะสมของหุ้น ilink เอาไว้ที่ 8 สมมติว่ากำไรที่จะเกิดในปี 49 นี้คิดเป็น e เท่ากับ 1.2 ต่อหุ้น ราคาเหมาะสมก็เอา 8 คูณกับ 1.2 ก็ได้ 9.6 บาท ดูแล้วง่ายเหลือเกิน แต่จริงๆแล้วกว่าที่จะกลายมาเป็น pe ที่ 8 กับ e (กำไรในอนาคต ณ สิ้นปี 49) ที่ 1.2 ก็มีที่มาที่จะเอามาคุยกันได้พอสมควร ติดตามตอนต่อไปครับ
####

การวัดราคาหุ้นด้วย P/E ratio 2
การใช้ pe ในการหาราคาเหมาะสมของหุ้น จะเห็นได้ว่า ตัวแปรที่มีความสำคัญมากๆคือ pe ที่เหมาะสม กับ e ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต คราวนี้จะขอพูดเฉพาะ e ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตกันก่อนนะครับ
e ในที่นี้คือกำไรต่อหุ้นที่จะเกิดขึ้น โดยปกติผม ถ้าอยู่ในช่วงต้นๆหรือกลางๆปี ผมก็จะคาดการณ์กำไรในอนาคตออกไปจนจบปี อย่างตอนนี้เดือน 8 เหลือเวลาอีก 4 เดือนที่บริษัทจะดำเนินงานจนครบปี ผมก็จะประมาณกำไรออกไปอีก 2 ไตรมาสก็จะได้เป็นกำไรของทั้งปี 49 ซึ่งจะประกาศผลออกมาในช่วงประมาณปลายเดือน กุมภาพันธ์ปี 50 เพราะฉะนั้น ราคาเป้าหมายของหุ้นที่คิดจาก e ตัวนี้จะเป็นเป้าหมายราคาในช่วง ปลายเดือน 2 ปีหน้า ด้วยเช่นเดียวกัน

เวลาส่วนใหญ่ในการวิเคราะห์หุ้นของผม คือการทำความเข้าใจกับธุรกิจให้เพียงพอที่จะสามารถประมาณกำไรให้ได้แม่นยำ ยิ่งแม่นเท่าไหร่โอกาสที่ผมจะถูกก็มีมากขึ้นเท่านั้น ที่นี้คนส่วนใหญ่ก็คงจะงงว่ากำไรจะประมาณอย่างไร อันนี้ก็ขึ้นอยู่กับความเข้าใจในตัวธุรกิจของหุ้นนั้นๆด้วย เราสามารถของย้อนไปดูอดีตของบริษัทว่ารายได้มีแนวโน้มเป็นอย่างไร ต้นทุนผันผวนรึเปล่า .. โดยปกติผมมักจะชอบลงทุนในหุ้นที่ผลงานไม่ค่อยผันผวนอยู่แล้ว เพราะฉะนั้นการคาดการณ์อนาคตก็จะไม่ซับซ้อนมาก 

สิ่งต่อมาที่ต้องดูคือ พยายามหาให้ได้ว่าบริษัทมีการตั้งเป้าการเติบโตอย่างไร ซึ่งหุ้นหลายตัวมักจะมีการให้สัมภาษณ์เกี่ยวกับแนวโน้มของธุรกิจอยู่เรื่อยๆ เราก็สามารถนำตัวเลขเหล่านี้มาประมาณรายได้คร่าวๆได้ แต่จะให้ดีควรจะดู Track ย้อนหลังไปด้วยว่าในอดีตที่ผู้บริหารมีการคาดการณ์อนาคต ผลลัพธ์ที่ออกมาใกล้เคียงความจริงเท่าไหร่ เพราะผู้บริหารมีหลายประเภท พวกหนึ่งก็มักจะมองโลกในแง่ดี คือประมาณเกินความจริง อีกพวกก็อาจจะ conservative หน่อย คือประมาณไว้ต่ำกว่าความเป็นจริง อีกพวก็อาจจะประมาณได้ใกล้เคียงความจริง หรือกลุ่มสุดท้ายคือไม่ค่อยซื่อเท่าไหร่ ออกมาให้ข่าวเพื่อสร้างราคา โดยไม่ได้มีความสัมพันธ์กับความจริงเลย เราจำเป็นต้องนำปัจจัยเหล่านี้มาคำนึงในการประมาณรายได้ด้วย แต่ถ้าเป็นผู้บริหารกลุ่มสุดท้ายที่เชื่อถือไม่ค่อยได้ หลีกให้ห่างเลยดีกว่า ไม่ต้องไปเสียเวลาประมาณเพราะยังไงก็คงเดาไม่ถูก (ถ้าความมั่นใจในการประมาณน้อย ควรจะประมาณรายได้ให้ต่ำไว้ก่อน เพื่อความปลอดภัย)

หลังจากประมาณรายได้แล้วต่อมาก็ประมาณกำไร โดยใช้ดูเอาจากอดีตว่ามีอัตราการทำกำไรเท่าไหร่ กำไรขั้นต้นเป็นอย่างไร ค่าใช้จ่ายขายและบริหารเป็นกี่ % ของรายได้ แล้วประมาณออกมาเป็นกำไร (ถ้าผู้บริหารมีการคาดการณ์อัตรากำไรขั้นต้นมาให้ด้วย ก็สามารถเอามาใช้ได้ แต่อย่าลึมนะว่าเป็นผู้บริหารประเภทไหน) เรื่องที่ควรคำนึงถึงในขึ้นตอนนี้คือ ต้นทุน (วัตถุดิบ ค่าแรง การลงทุนในสินทรพย์ถาวร ที่จะเกิดมาเป็นค่าเสื่อมราคา ฯลฯ) มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญรึเปล่า ถ้าต้นทุนเพิ่มสูงมาก ก็ควรประมาณอัตรากำไรขั้นต้นให้ลดลงมากหน่อย ค่าใช้จ่ายขายและบริหารปกติจะไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงเร็วมาก โดยส่วนใหญ่แล้ว ถ้ารายได้เพิ่มขึ้น 10% ค่าขายและบริหารมักจะเพิ่มไม่ถึง 10% ถ้าไม่แน่ใจก็ประมาณให้ค่าใช้จ่ายสูงๆไว้ก่อนเป็นดี (อันนี้ขึ้นอยู่กับธุรกิจ ควรดูเปลี่ยนเทียบจากงบการเงินในอีตว่าค่าใช้จ่ายขายและบริหารมีการเปลี่ยน แปลงอย่างไรเทียบกับรายได้)

หลังจากประมาณกำไรได้แล้วก็หารด้วยจำนวนหุ้น กลายเป็น eps จนจบปี แล้วก็เอามาคูณ pe ที่เหมาะสมของหุ้นนั้นๆ ก็จะได้ราคาเป้าหมายออกมาได้ไม่ยาก …. อย่าลืมที่ในขั้นตอนการประมาณถ้ามีจุดไหนที่ไม่มั่นใจให้ประมาณโดยกดให้กำไรต่ำไว้เสมอ และ ที่สำคัญห้ามหลอกตัวเอง อย่ามองโลกในแง่ดีจนเกินเหตุเพราะจะทำให้เราคำนวณราคาเป้าหมายได้สูง โอกาสขาดทุนจะเยอะ ในขณะที่มองโลกในแง่ร้ายเกินเหตุอย่างน้อยก็ไม่ทำให้เราขาดทุน แค่อาจจะทำให้เสียโอกาสในการซื้อหุ้นราคาถูกเท่านั้นเอง (ยังไงเสียดายน้ำลายหก ก็ยังดีกว่าเสียใจน้ำตาตกอยู่ดี)

สำหรับผม ถ้าจะประมาณกำไรได้แม่นๆนั้น ส่วนใหญ่จะต้องมีโอกาสได้คุยกับผู้บริหารด้วย เพราะทำให้เราเข้าใจธุรกิจเค้ามากขึ้น โดยปกติผมชอบยิงคำถามเหล่านี้ เช่น ตั้งเป้ารายได้โตกี่ % อัตรากำไรขั้นต้นจะรักษาระดับเดิมไว้ได้มั๊ย มีปัจจัยอะไรที่น่าเป็นห่วงสำหรับธุรกิจมั๊ย ฯลฯ ก็จะทำให้เราได้ข้อมูลในการประมาณกำไรได้พมสมควร นอกจากนี้การพูดคุยยังทำให้เราพอจะมองออกได้ว่านิสัยของผู้บริหารเป็นอย่าง ไร ขี้โม้หรือเปล่า ซื่อสัตย์รึเปล่า หรือว่า มีฝีมือรึ้เปล่า โอกาสที่จะได้คุยกับผู้บริหารก็อาจจะน้อย แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีโอกาสเลย ไว้จะมาเล่าอีกที่ครับ วันนี้เท่านี้ก่อนละกัน
####

การวัดราคาหุ้นด้วย P/E ratio 3

ในการเลือกซื้อหุ้นเราต้องเทียบระหว่างราคาที่เราจะจ่ายกับ คุณภาพของหุ้น ยิ่งหุ้นมีคุณภาพสูง pe ที่เหมาะสมของหุ้นนั้นๆก็ควรจะสูงไปด้วยการประเมินคุณภาพของหุ้น ผมมองว่าเป็นศิลปะ ไม่มีสูตรตายตัวในการคิดออกมาเป็นตัวเลข เพราะคุณภาพนั้นมันวัดออกมาเป็นตัวเลขได้ยาก ก็อาศัยใช้ประสบการณ์ฝึกดูไปเรื่อยๆก็พอจะได้ไอเดียว่าหุ้นประเภทไหนควรมี pe เท่าไหร่ 

โดยผมจะมี check list คร่าวๆในใจ เอาไว้ประเมินคุณภาพของหุ้นดังนี้
การเติบโตของรายได้ : แนวโน้มอุตสาหกรรม , ความสามารถของคู่แข่ง , ความสามารถในการเพิ่มยอดขายของบริษัท

ความสามารถในการควบคุมต้นทุน : อำนาจต่อรองเทียบกับ supplier , ความสามารถในการผลักภาระไปให้ลูกค้า


ความผันผวนของรายได้และกำไร : ยิ่งผันผวนมาก ผมมองว่าคุณภาพจะค่อนข้างต่ำ
ผู้บริหาร : ความซื่อสัตย์ , ความขยัน , ความเก่ง (ต้องระวังผู้บริหารที่ขี้โม้เก่งนิดนึง เพราะเราอาจจะคิดว่าฝีมือดีทั้งที่จริงๆแล้วอาจจะไม่ได้เรื่องเลยก็ได้)


โครงสร้างการเงินของบริษัท : หนี้สินเทียบกับส่วนทุน , หนี้สินเทียบกับกำไร , เงินสดที่เหลืออยู่หักด้วยหนี้สิน

ฯลฯ

จากปัจจัยต่างๆข้างต้นที่เป็นตัววัดคุณภาพ ลองพยายามประเมินออกมาให้ได้ว่าหุ้นที่เราวิเคราะห์นั้นอยู่ในกลุ่มไหน แล้วลองเอามาเทียบกับหุ้น 5 กลุ่มข้างล่างที่ผมเขียนเอาไว้

หุ้นที่มีคุณภาพแย่ (หุ้นเกรด F) กิจการที่ขาดทุน หนี้สินเยอะๆ หรือกำไรเอาแน่เอานอนไม่ได้ ปีนึงกำไร ปีนึงขาดทุน หรือพวกที่ผู้บริหารไว้ใจไม่ได้ พวกนี้ไม่ต้องประเมิน pe หรอกครับอย่าไปซื้อมันเลยดีกว่า

หุ้นที่มีคุณภาพกลางๆ (หุ้นเกรด C)
หนี้สินกลางๆ รายได้และกำไรไม่ค่อยเติบโต หรือเติบโตช้าไม่เกิน 5% ต่อปี pe ควรจะอยู่แถวๆ 5-6

หุ้นคุณภาพดีพอใช้ (หุ้นเกรด B)
หนี้ไม่มาก รายได้ไม่ผันผวนโตอย่างสม่ำเสมอ กำไรในอนาคตเติบโตระดับ 5-15% ต่อปี pe น่าจะประมาณ 6-9

หุ้นคุณภาพดี (เกรด A) หนี้น้อย หรือไม่มีเลย รายได้โตอย่างต่อเนื่อง กำไรในอนาคตคาดว่าจะโตในระดับ 15% ขึ้นไป pe เหมาะสมประมาณ 9-12

หุ้นสุดยอด (Super stock) หนี้น้อยหรือไม่มี รายได้มั่นคงมากและโตขึ้นอย่างสม่ำเสมอ กำไรโตขึ้นในระดับ 20-30% ผู้บริหารเก่ง ขยัน ซื่อสัตย์ แนวโน้มธุรกิจดี มีอำนาจในการต่อรองต่อ supplier สูง อยู่ในอุตสาหกรรมที่ไม่แข่งขันกันเรื่องราคาเป็นหลัก สามารถผลักภาระให้ลูกค้าได้ ฯลฯ พวกหุ้นชั้นยอดพวกนี้ pe ตั้งแต่ 12 ขึ้นไปจนถึง 20

ตัวเลขที่แสดงเป็นเพียงแค่ Guideline คร่าวๆเท่านั้นนะครับ อย่าไปคิดว่าเป็นสูตรตายตัวอะไร ที่แบ่งออกมาเป็นกลุ่มแบบนี้ผมว่าเข้าใจง่ายดี อ่าน Blog วันนี้แล้วจำเกรดของหุ้นไว้ด้วยก็ดีนะครับ เผื่อในอนาคตผมอาจจะยกเกรดเหล่านี้มาใช้ในสื่อสารให้เข้าใจได้ตรงกัน

ปล.ตามการประเมินมูลค่าหุ้นด้วย pe ก็ยังมีข้อจำกัด และข้อควรระวังหลายประการ ซึ่งจะเอามาพูดกันต่อในคราวหน้านะครับ
####

ข้อจำกัดของการใช้ pe
ที่บอกไปวันก่อนนะครับว่าการใช้ pe ประเมินราคาหุ้นยังมีข้อจำกัดอยู่บางกรณี ผมจะขอยกตัวอย่างให้ดูกันนะครับ

มีอยู่ช่วงนึงที่หุ้นกลุ่มเดือนเรือวิ่งขึ้นกันกระจาย ตอนนั้นเองผมก็เล่นไปกับเค้าด้วย แต่ตอนนั้นยอมรับครับว่าไม่ค่อยรู้เรื่องอะไรเท่าไหร่ อาศัยเล่นตามๆเค้าไป เห็นเค้าบอกว่าค่าระวางเรืออยู่ในช่วงขาขึ้น psl หุ้นเรือเทกอง วิ่งจากประมาณ 6 (ปรับการแตกหุ้นแล้ว) ไปถึง 50 กว่าบาท หุ้น tta วึ่งจาก 10 บาทไป 40 บาท ตอนนั้นผลประกอบการของกลุ่มเรือออกมาดีจนน่าใจหาย กำไรพุ่งพรวดเป็นประวัติการณ์ แต่แล้วเมื่อเวลาผ่านไปพักนึง ค่าระวางเรือเริ่มไหลจากจุดสูงสุดลงมาเรื่อยๆ ราคาของหุ้นเดินเรือก็ไหลลงตามเช่นเดียวกัน psl ไหลจาก 50 ลงมา เหลือ 30 กว่าๆ (ผมขายไปแถว 35-38 บาท) tta ก็ไหลลงมาเหลือ 20 กว่าๆ เพราะคนส่วนใหญ่มองว่าอนาคตของกลุ่มเดินเรือจะไม่หรูหราเหมือนงบที่ประกาศ ออกมาอีกแล้ว

เรื่องที่เกิดขึ้นกับกลุ่มเดินเรือข้างต้น ก็เป็นเรื่องปกติที่เกิดในตลาดหุ้นที่ธุรกิจก็มีขึ้นมีลง ราคาหุ้นก็มีขึ้นมีลง เป็นเรื่องปกติธรรมดาที่คนเล่นหุ้นอย่างเราต้องยอมรับกันแต่มีเรื่องที่น่า สังเกตอยู่อย่างหนึ่งก็คือ เราสามารถใช้ pe ในการวิเคราะห์หุ้นเรือได้รึเปล่า? เนื่องจากค่าระวางเรือที่เพิ่มสูงขึ้นมากในช่วงนั้นทำให้ผลประกอบการที่ผ่าน มาของกลุ่มเรือสูงมาก การใช้ pe ที่คำนวณจากผลประกอบการในอดีต (ที่เห็นตามหน้าหนังสือพิมพ์) จะทำให้หุ้นกลุ่มนี้มี pe ต่ำมากๆ บางตัวอาจจะมี pe เพียงแค่ 3-4 เท่านั้น แต่หุ้นเรือนี้ราคาถูกจริงรึเปล่า? ผมว่าเนื่องจากความเป็นวัฏจักรของธุรกิจเดินเรือที่จะมีช่วงที่ ค่าระวางเพิ่มขึ้นสูงจนกำไรดีมาก และช่วงที่ค่าระวางลดลงจนถึงกับทำให้บริษัทเหล่านี้ขาดทุนได้ง่ายๆ ถ้าค่าระวางเรือเป็นขาลง ผลกำไรของกลุ่มจะลดลง จนทำให้ e ที่ใช้คำนวณนั้นลดลง ถ้าหุ้นราคาไม่ลง pe ก็จะทำให้ pe นั้นเพิ่มขึ้นอย่างมากหุ้นก็จะมีถูกอีกต่อไป ใครซื้อเข้าไปตอน pe ต่ำๆก็อาจจะขาดทุนได้ง่ายๆเหมือนกัน

โดยสรุปแล้วจะเห็นว่าหุ้นที่เป็นวัฏจักรรายได้มีช่วงขาขึ้นและขา ลง การใช้ pe ประเมินราคาไม่ใช่วิธีที่เหมาะสมนัก เพราะหุ้นที่ดูเหมือนราคาถูกอาจจะกลายที่ราคาแพงขึ้นมาได้ทันทีที่ผลกำไรของ บริษัทลดลงตามวัฏจักร

ปล. ผมไม่ได้บอกว่าหุ้นเรือไม่ดีนะครับ เพราะที่ผ่านมาหุ้นก็วิ่งขึ้นลงตามดัชนีค่าระวางเรือที่ผันผวนมาตลอด การจะทำกำไรจากหุ้นเรือได้คงต้องเข้าใจธุรกิจนี้เป็นอย่างมากพอที่บอกได้ว่า ค่าระวางเรือจะเป็นอย่างไหรในอนาคต (ซึงยากเอามากๆ) อย่าลืมนะครับ สำหรับหุ้นที่เป็นวัฏจักร (พวกเรือ เคมี ปิโตรเลียม ฯลฯ) อย่าเผลอไปใช้ pe ในการประเมินราคา ไม่งั้นเดี๋ยวจะหาว่าผมไม่เตือน

การวัดราคาหุ้นด้วย P/E ratio
Yoyo’s Value Investing Way
สันติ สิงหวังชา

วันพฤหัสบดีที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2555

การประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา ด้วย DCF

ทรัพย์สินทางปัญญากับการทำธุรกิจ

ประเด็นการพิจารณาวิธีการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา ด้วย DCF

ในตอนที่แล้วได้กล่าวถึง แนวทางและหลักเกณฑ์ในการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา ที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาร่วมกับผู้เกี่ยวข้องกำหนดไว้ ซึ่งบริษัทประเมินราคาทรัพย์สินหรือผู้ประเมินราคาก็ได้ใช้เป็นแนวทางในการ คิดมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญาในปัจจุบัน โดยในบทความในตอนที่ห้านี้จะเป็นการพิจารณาในวิธีการประเมินมูลค่าด้วย “วิธีคิดลดกระแสเงินสด หรือวิธี Discount Cash Flow (DCF)” ซึ่งถือเป็นวิธีหลักที่ใช้ในการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญาตามวิธีราย ได้ (Income Approach) ในการประเมินราคาทรัพย์สิน โดยประเด็นในการพิจารณาและสิ่งที่เกิดขึ้นนี้ มีกรณีที่ผู้ประกอบการหรือผู้เป็นเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญาควรพิจารณาดังนี้

วิธี Discount Cash Flow (DCF)


ที่มา http://www.thaifranchisecenter.com/document/show.php?docuID=456

ถือเป็นวิธีหลักในการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา โดยหลักการคำนวณหรือมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาตามวิธีนี้ จะพิจารณาตามกระแสรายได้ที่เกิดขึ้นอันเกิดจากรายได้เพื่อหากำไรสุทธิของ ธุรกิจอันเกิดจากทรัพย์สินทางปัญญานั้น ตลอดช่วงเวลาการให้ประโยชน์ในอนาคตที่กำหนดหรือประมาณการไว้ แล้วคำนวณมูลค่าจากกระแสรายได้ของกำไรสุทธิทั้งหมดที่เกิดขึ้นในอนาคตดัง กล่าวนั้น เป็นมูลค่าเงินสดในปัจจุบัน (Present Value) ด้วยอัตราคิดลดกระแสเงินสด (Discount Rate) ที่กำหนดขึ้น ซึ่งผลรวมทั้งหมดของมูลค่าปัจจุบันของรายได้ที่เกิดขึ้น (Net Present Value - NPV) จะถือเป็นมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญานั้น

ดังนั้นประเด็นของการได้มาในมูลค่าด้วยวิธีนี้จะอยู่ที่ 2 ปัจจัยหรือ 2 ตัวแปรหลัก อันประกอบด้วย กระแสรายได้ที่เกิดขึ้น และ อัตราคิดลดกระแสเงินสด ซึ่งปัจจัยทั้งสองนี้เป็นสิ่งที่เป็นตัวกำหนดว่ามูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา นั้นจะมีมูลค่ามากน้อยเพียงใด และปัจจัยทั้งสองนี้ยังส่งผลให้เกิดข้อโต้แย้งในเรื่องของมูลค่าที่ได้หรือ วิธีการได้มาของมูลค่า ทั้งจากตัวผู้ประกอบการเองหรือจากหน่วยงานหรือสถาบันการเงินเองอีกด้วยดัง นั้นผู้เขียนจึงเห็นสมควรที่จะชี้ประเด็นในปัจจัยทั้งสองนี้โดยละเอียดเป็น พิเศษ เพื่อให้ผู้อ่านมีความเข้าใจในเรื่องของปัจจัยทั้งสองนี้ในการประเมินมูลค่า ของทรัพย์สินทางปัญญา โดยมีประเด็นดังนี้คือ

กระแสรายได้ที่เกิดขึ้น




ในการใช้กระแสรายได้ที่เกิดขึ้นจะใช้มูลค่าของผลกำไรสุทธิ (Net Profit) ในการประเมินหามูลค่า กล่าวคือนำรายได้จากประมาณการ หักด้วยต้นทุนและค่าใช้จ่าย หักดอกเบี้ยจ่าย และอาจหักภาษีเงินได้นิติบุคคล (ในกรณีของอสังหาริมทรัพย์ ส่วนใหญ่แล้วจะไม่มีการหักในส่วนภาษีเงินได้นิติบุคคลในการคำนวณ แต่สำหรับทรัพย์สินทางปัญญาหรือสินทรัพย์ไม่มีตัวตน มักจะมีการหักภาษีเงินได้นิติบุคคล เนื่องจากไม่มีส่วนของมูลค่าซาก หรือมูลค่าของสินทรัพย์คงเหลือเมื่อสิ้นระยะเวลา) เพื่อเป็นยอดคงเหลือของผลกำไรสุทธิในแต่ละปี แล้วคำนวณยอดรวมของผลกำไรสุทธิทั้งหมดเป็นมูลค่าปัจจุบันสุทธิ (Net Present Value) กำหนดเป็นมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญา

ประเด็นที่สร้างปัญหาคือเรื่องของการคาดการณ์เกี่ยวกับกระแส รายได้ที่เกิดขึ้น ซึ่งมักจะเป็นเรื่องของการตั้งอยู่บนพื้นฐานของสิ่งที่ “คาดว่า” “หวังว่า” “สันนิษฐานว่า” “ประมาณการว่า” “เชื่อว่า” ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นการคาดคะเนถึงสิ่งที่ล้วนแล้วแต่จะเกิดขึ้นในอนาคต และถ้าดูถึงที่มาของประมาณการเกี่ยวกับรายได้เหล่านี้ เกือบทั้งหมดล้วนแล้วแต่มาจากตัวผู้ประกอบการเองแทบทั้งสิ้น เนื่องจากในประเด็นของข้อมูลที่จำเป็นต้องใช้ประกอบการประเมินมูลค่า จะมาจากแผนธุรกิจของตัวผู้ประกอบการเอง

(แม้ว่าจะมีการระบุว่าแผนธุรกิจดังกล่าว ต้องได้รับความเห็นชอบจากสถาบันการเงินหรือแหล่งทุนก็ตาม เพราะในข้อเท็จจริงแล้วสถาบันการเงินหรือแหล่งทุน มักจะไม่เข้าไปเกี่ยวข้องหรือลงนามรับรองว่าเห็นชอบเกี่ยวกับแผนธุรกิจของ ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะในกรณีที่มีการขอให้ผู้ประกอบการปรับแก้เกี่ยวกับประมาณการรายได้ และค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น ดังนั้นประมาณการส่วนใหญ่จึงมาจากแผนธุรกิจเดิมเป็นหลัก นอกจากนี้มักเกิดข้อโต้แย้งขึ้นเสมอระหว่างผู้ประกอบการกับสถาบันการเงิน เมื่อต้องให้มีการปรับแก้ประมาณการรายได้ดังกล่าว)

สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือตัวเลขหรือประมาณการต่างๆ ที่ต้องใช้ในการประเมินมูลค่า จึงมักจะมาจากสิ่งที่ผู้ประกอบการหรือเจ้าของทรัพย์สินทางปัญญานั้นคาดการณ์ ขึ้นแทบทั้งสิ้น

ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วมักจะเป็นประมาณการที่ดีเกินจริงอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของยอดขาย การเพิ่มขึ้นของลูกค้า หรือการเพิ่มขึ้นของ รายได้ ซึ่งมักจะคาดการณ์ในการเติบโตซึ่งสูงกว่าความเป็นจริง (Optimistic)

ในขณะที่ค่าใช้จ่ายต่างๆที่จะเกิดขึ้นก็มักจะอยู่ในเกณฑ์ต่ำกว่าความเป็น จริง (Pessimistic) เช่นเดียวกัน ทำให้ธุรกิจมีผลกำไรสุทธิในเกณฑ์ที่สูงหรือสูงมาก และส่งผลให้มูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาที่ประเมินได้ก็จะมีมูลค่าสูงเกิน จริงเช่นเดียวกัน

เนื่องจากประมาณการเกี่ยวกับรายได้ของทรัพย์สินทางปัญญา ถูกกำหนดจากผู้ประกอบการในการที่ผู้ประเมินราคาทรัพย์สินใช้ในการคำนวณ จึงมักจะทำให้เกิดข้อโต้แย้งเกี่ยวกับมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาที่ได้ ระหว่างตัวผู้ประกอบการและหน่วยงานหรือสถาบันการเงิน เพราะในฝั่งของผู้ประกอบการเองก็เชื่อว่าประมาณการที่กำหนดขึ้นนั้น ควรจะเป็นไปตามที่ตนเองที่คาดการณ์ไว้ และเนื่องจากได้มีการประเมินราคาทรัพย์สินทางปัญญาของตน โดยบริษัทประเมินราคาซึ่งเป็นบุคคลภายนอก ราคาที่ได้จึงควรเป็นที่ยอมรับหรือเชื่อถือได้

ในขณะที่หน่วยงานหรือสถาบันการเงินก็มักจะระบุว่าราคาประเมินทรัพย์สินที่ ได้ดังกล่าวนั้น มีฐานการประเมินจากการประมาณการเกี่ยวกับรายได้จากผู้ประกอบการเอง ซึ่งหน่วยงานหรือสถาบันการเงินเมื่อพิจารณาแล้วอาจเห็นว่าขาดความน่าเชื่อ ถือ หรือสูงเกินกว่าความเป็นจริงเมื่อประกอบธุรกิจ

ประเด็นดังกล่าวจึงส่งผลให้แม้ว่าจะมีรายงานประเมินราคาทรัพย์สิน ซึ่งประเมินราคาโดยบุคคลที่สาม (Third Party) ซึ่งอาจเป็นโดยบริษัทประเมินราคาทรัพย์สิน ที่ได้รับรองจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่ควบคุมในเรื่องของมาตรฐานการประกอบวิชาชีพการประเมิน ราคาทรัพย์สินก็ตาม ก็ยังไม่แน่ว่าจะถือได้ว่ามีความน่าเชื่อถืออย่างแน่ชัด ในเรื่องของมูลค่าราคาประเมินที่คำนวณได้เมื่อจะนำมาใช้ในการกำหนดมูลค่าใน การสนับสนุนจากหน่วยงานหรือสถาบันการเงิน

และจากเหตุผลที่การคิดกระแสรายได้ดังกล่าว ใช้ข้อมูลจากแผนธุรกิจหรือประมาณการของผู้ประกอบการที่ได้จัดทำขึ้น จึงทำให้ผู้ประกอบการมักจะมีความเห็นว่าตนเองเสียค่าใช้จ่ายในเกณฑ์ที่สูง มากโดยไม่จำเป็น เพราะค่าใช้จ่ายในการประเมินราคาทรัพย์สินทางปัญญาโดยทั่วไปในปัจจุบัน อาจอยู่ในระดับหลายหมื่นบาทจนถึงหลักแสนบาท ในขณะที่บริษัทผู้ประเมินราคาทรัพย์สินใช้ข้อมูลของตนเองที่จัดทำขึ้น หรือประมาณการณ์ขึ้นเกือบทั้งสิ้นในการประเมินมูลค่า อีกทั้งยังไม่จำเป็นต้องตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลหรือเอกสารที่ได้แต่ อย่างใด

และในกรณีที่ตัวผู้ประกอบการเองถ้าพอจะมีความรู้ทางด้านการเงินอยู่บ้าง ก็สามารถที่จะคำนวณหามูลค่าได้เช่นกัน ภายใต้กระแสรายได้และอัตราคิดลดกระแสเงินสดเดียวกัน เพราะย่อมจะได้คำตอบของมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา ในมูลค่าเท่ากันกับที่บริษัทประเมินราคาทรัพย์สินคำนวณได้

อัตราคิดลดกระแสเงินสด



ก็ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่จะส่งผลให้มูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาจากกระแสราย ได้ที่คาดการณ์ไว้มีมูลค่ามากหรือน้อย โดยอัตราคิดลดกระแสเงินสดยิ่งมีค่ามากเท่าใดย่อมส่งผลให้มูลค่าปัจจุบัน สุทธิหรือมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาลดลงมากตามไปด้วย ดังนั้นภายใต้กระแสรายได้หรือกำไรสุทธิต่อปีที่เท่ากัน ถ้าใช้อัตราคิดลดกระแสเงินสดที่แตกต่างกัน ผลลัพธ์ที่ได้ย่อมแตกต่างกันออกไปด้วย สมมติว่าธุรกิจที่ใช้ทรัพย์สินทางปัญญานี้มีรายได้เป็นกำไรสุทธิเท่ากันทุก ปี ปีละ 10 ล้านบาท โดยสมมติว่าไม่มีการคิดว่ามีการลงทุนเริ่มต้น เวลาการคิดใช้ระยะเวลาประมาณการ 5 ปี เมื่อใช้อัตราคิดลดกระแสเงินสดที่แตกต่างกัน ผลที่ได้เป็นมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญาจะมีค่าดังนี้

เมื่อใช้ Discount Rate ที่ 10% มูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา (NPV) จะมีมูลค่า 37.91 ล้านบาท

เมื่อใช้ Discount Rate ที่ 20% มูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา (NPV) จะมีมูลค่า 29.91 ล้านบาท

เมื่อใช้ Discount Rate ที่ 30% มูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา (NPV) จะมีมูลค่า 24.36 ล้านบาท

จะเห็นว่าผลลัพธ์ที่ได้นั้นต่างกันเมื่อกำหนดอัตราคิดลดที่แตกต่างกัน แม้ว่าจะมีกระแสรายได้ที่เท่ากันก็ตาม โดยส่วนใหญ่แล้วในการกำหนดหาอัตราคิดลดกระแสเงินสด (Discount Rate) เท่าที่ปรากฏในการประเมินราคาทรัพย์สินทางปัญญามักจะกำหนดด้วยวิธีการ 2 แบบ วิธีแรกคือวิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของเงินทุน (Weighted Average Cost of Capital หรือ WACC) หรือวิธีที่สองคือ วิธีแบบจำลองอัตราผลตอบแทนของหลักทรัพย์ (Capital Asset Pricing Model หรือ CAPM) โดยมีรายละเอียดดังนี้คือ

วิธีต้นทุนถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของเงินทุน (Weighted Average Cost of Capital หรือ WACC)

คือ วิธีการเพื่อหาค่าเฉลี่ยของต้นทุนเงินทุนของธุรกิจจากโครงสร้างเงินทุนของ ธุรกิจ ภายใต้สมมติฐานว่าธุรกิจมีต้นทุนของเงินทุนในการดำเนินการเป็นอัตราเท่าใด โดยถือเป็นอัตราคิดลดกระแสเงินสดของธุรกิจ โดยสูตรของการคำนวณ WACC ที่ปรากฏโดยทั่วไปมักมีสูตรในการคำนวณคือ WACC = (Wd x Rd) + (We x Re)

โดย Wd = สัดส่วนของเงินลงทุนในส่วนเงินกู้

Rd = อัตราผลตอบแทนในส่วนเงินกู้ (หรือเท่ากับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้)

We = สัดส่วนของเงินลงทุนในส่วนเจ้าของ

Re = อัตราผลตอบแทนในส่วนของเจ้าของหรืออัตราผลตอบแทนของหุ้นสามัญ

แต่โดยข้อเท็จจริงแล้วการคำนวณค่า WACC ยังต้องมีการคำนวณจากส่วนของเงินทุนจากหุ้นบุริมสิทธิ, จากกำไรสะสมของธุรกิจ รวมถึงในส่วนเงินกู้ที่ต้องมีการปรับแก้ค่าเป็นต้นทุนของหนี้สินหลังหักภาษี คือ Wd x Rd x (1 - T) โดย T = อัตราภาษีเงินได้ จึงจะครบถ้วนในการคำนวณต้นทุนเงินทุนของธุรกิจ แต่การประเมินราคาโดยส่วนใหญ่ที่ปรากฏมักจะไม่ค่อยมีการคิดในส่วนดังกล่าว โดยคงคิดเฉพาะจากเงินกู้และเงินทุนส่วนเจ้าของเป็นสำคัญ และเนื่องจากธุรกิจโดยทั่วไปมีทั้งการใช้เงินทุนของผู้ประกอบการเองทั้งหมด หรืออาจมีการใช้เงินกู้ร่วมด้วยบางส่วน สมมติว่าถ้าอัตราอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ทั่วไปในระบบสถาบันการเงินอยู่ที่ 8.0% และถ้าผู้ประเมินกำหนดให้อัตราผลตอบแทนในส่วนเจ้าของอยู่ที่ 15.0% ดังนั้นในการคำนวณ WACC จึงอาจคำนวณได้ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันดังนี้คือ

ถ้าธุรกิจนี้มีโครงสร้างไม่มีเงินกู้ยืมเลย คือใช้เงินทุนเจ้าของทั้งหมด ดังนั้น WACC จะเท่ากับWACC = (0% x 8.0%) + (100% x 15.0%) = 0.0% + 15.0% = 15.0%

ถ้าธุรกิจนี้มีโครงสร้างโดยมีเงินกู้ยืม 50% และใช้เงินทุนเจ้าของ 50% ดังนั้น WACC จะเท่ากับWACC = (50% x 8.0%) + (50% x 15.0%) = 4.0% + 7.5% = 11.5%

ถ้าธุรกิจนี้มีโครงสร้างโดยมีเงินกู้ยืม 70% และใช้เงินทุนเจ้าของ 30% ดังนั้น WACC จะเท่ากับWACC = (70% x 8.0%) + (30% x 15.0%) = 5.6% + 4.5% = 10.5%

เนื่องจากประเด็นของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้นั้น สามารถกำหนดอ้างอิงได้อย่างแน่ชัด จึงไม่ใช่ประเด็นหลักที่ส่งผลนักกับค่า WACC แต่ปัญหาสำคัญอยู่ที่ต้นทุนส่วนของเจ้าของว่าควรจะกำหนดเท่าใด

เพราะในข้อเท็จจริงธุรกิจที่ใช้ทรัพย์สินทางปัญญานั้น เป็นธุรกิจที่ถือว่าให้ผลตอบแทนสูง ในขณะเดียวกันก็มีความเสี่ยงสูงเช่นเดียวกัน (High Risk, High Expected Return) ดังนั้นการใช้อัตราผลตอบแทนของเจ้าของที่เท่ากับ 15%-18% ตามที่ปรากฏให้พบเห็นได้ทั่วไปในรายงานประเมินราคาทรัพย์สินจึงอาจไม่ใช่ อัตราแท้จริง

เพราะฐานดังกล่าวมักจะอ้างอิงจากอัตราผลตอบแทนของธุรกิจที่มี พื้นฐานโครงสร้างธุรกิจจากการใช้ทรัพย์สินโดยปกติทั่วไป เช่น ธุรกิจการผลิต ที่มีการใช้วัตถุดิบ โรงงาน เครื่องจักร เป็นสำคัญ

และความคาดหวังของผู้ประกอบการที่ลงทุนด้วยทรัพย์สินทางปัญญาในข้อเท็จจริง ที่เป็นอยู่ ล้วนแต่ต้องการผลตอบแทนมากกว่า 15%-18% แทบทั้งสิ้น ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วจะมากกว่า 25% 30% หรืออาจมากกว่า 50% ขึ้นไป

ซึ่งถ้าลองตรวจสอบกลับเกี่ยวกับที่มาของการกำหนดผลตอบแทนว่า 15% หรือ 18% นั้น มาจากหลักการคิดหรือจากการอ้างอิงด้วยเหตุผลใด ก็มักจะมีคำตอบว่าเป็นอัตราผลตอบแทนทั่วไปในตลาด ทั้งที่ข้อเท็จจริงแล้วอัตราผลตอบแทนสำหรับธุรกิจที่ใช้ทรัพย์สินทางปัญญา เป็นฐานในการสร้างรายได้ของธุรกิจ ไม่มีค่าเฉลี่ยทั่วไปให้อ้างอิงได้โดยตรง และมิได้มีค่าเทียบเท่ากับธุรกิจทั่วไปตามที่กล่าวถึงแต่อย่างใด รวมถึงผู้ประกอบการเองโดยทั่วไป ก็มีความต้องการผลตอบแทนในอัตราสูงกว่าที่กล่าวถึงเป็นอย่างมาก

วิธีการแบบจำลองผลตอบแทนของหลักทรัพย์ (Capital Asset Pricing Model - CAPM)


เป็นวิธีการสร้างแบบจำลองซึ่งแสดงความสัมพันธ์ระหว่างอัตราผลตอบแทนการลงทุน ที่ต้องการ กับอัตราผลตอบแทนที่คาดไว้ของกลุ่มหลักทรัพย์ในตลาด และค่าดัชนีชี้วัดความเสี่ยงตามตลาด โดยถือว่าอัตราผลตอบแทนการลงทุนที่ต้องการ เท่ากับอัตราที่ใช้กำหนดเป็นอัตราคิดลดกระแสเงินสด ซึ่งมีสูตรในการคำนวณคือ Ri = Rf + [(Rm - Rf) x B]

โดย Ri = อัตราผลตอบแทนที่คาดไว้ของหลักทรัพย์ (ซึ่งจะกำหนดเป็น Discount Rate)

Rf = อัตราผลตอบแทนที่ปราศจากความเสี่ยง

Rm = อัตราผลตอบแทนที่คาดไว้ของกลุ่มหลักทรัพย์ตลาด

B = (ค่าเบต้า) ค่าดัชนีชี้วัดความเสี่ยงตามตลาด

ประเด็นที่เกิดขึ้นจะคล้ายกับการกำหนดค่าตัวแปรด้วยวิธี WACC คือ อัตราผลตอบแทนที่ปราศจากความเสี่ยงสามารถกำหนดอ้างอิงได้อย่างแน่ชัด เช่น เท่ากับอัตราผลตอบแทนของพันธบัตรรัฐบาล หรือบางครั้งอาจอนุโลมใช้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากประจำ เป็นต้น แต่ปัญหาจะอยู่ที่อัตราผลตอบแทนของตลาดว่าจะมีค่าเท่าใด

ในเมื่อธุรกิจด้านทรัพย์สินทางปัญญาในปัจจุบัน ยังไม่มีจำนวนมากพอที่จะอ้างอิงเปรียบเทียบได้โดยตรง เพราะวิธีการหาอัตราผลตอบแทนด้วยวิธีแบบจำลองดังกล่าวเหมาะสมกับการคำนวณผล ตอบแทนของหลักทรัพย์ในตลาด ซึ่งมีข้อมูลจำนวนของหลักทรัพย์หรือจำนวนธุรกิจมากเพียงพอที่จะใช้หาอัตรา ค่าต่างๆทางสถิติได้ มิใช่เป็นธุรกิจที่มีจำนวนน้อยและมีความแตกต่างกัน ดังนั้นสิ่งที่เกิดขึ้นก็มักจะคล้ายคลึงกับที่เกิดขึ้นในวิธี WACC คือมักจะถูกระบุไว้ก่อนว่าผลตอบแทนของตลาดคือประมาณ 15%-18%

ในขณะที่ค่า B ที่เป็นดัชนีค่าความเสี่ยงตามตลาดเพื่อแสดงว่าอัตราผลตอบแทนของหลักทรัพย์ ดังกล่าว มีความเสี่ยงในผลตอบแทนเทียบกับหลักทรัพย์ทั่วไปในตลาดอยู่ในระดับมากน้อย เพียงใด มักจะถูกระบุว่าอยู่ที่ 1.2-1.5 ในขณะที่ค่า B ดังกล่าวในข้อเท็จจริงแล้ว อาจมีค่ามากกว่านี้ก็ได้ เช่น มีค่าเป็น 2, 3 หรือมากกว่าก็ได้ แต่มักที่ระบุว่าเท่ากับ 1.2-1.5 เพื่อที่จะได้ให้ค่าของอัตราคิดลดที่คำนวณได้อยู่ระหว่าง 10%-15% เป็นต้น กล่าวถือมีคำตอบของอัตราคิดลดอยู่แล้ว แต่พยายามหาวิธีการที่ให้ได้มาเพื่อให้ดูน่าเชื่อถือ หรือ กำหนดวิธีการเพื่อให้ได้คำตอบที่ต้องการ เพราะถ้าสอบถามถึงที่มาที่ไปของการได้มาของค่าต่างๆ ดังกล่าว ก็จะพบว่าไม่สามารถตอบหรือระบุถึงที่มาได้อย่างชัดเจน และคำตอบโดยส่วนใหญ่ก็ได้รับมักจะบอกว่าเป็นเกณฑ์ที่ใช้กันทั่วไปในตลาดเช่น เดียวกัน

ประเด็นต่างๆ ที่กล่าวมาทั้งสองปัจจัยข้างต้นที่ผู้เขียนกล่าวถึงนี้ ทั้งในเรื่องของ กระแสรายได้ที่เกิดขึ้น และ อัตราคิดลดกระแสเงินสด จึงถือเป็นประเด็นสำคัญอันส่งผลให้มูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาที่คำนวณได้มี ความน่าเชื่อถือเพียงใด เพราะในบางครั้งผู้เขียนพบว่าการกำหนดมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาดังกล่าว ที่เกิดขึ้น มักมาจากพื้นฐานหรือข้อมูลที่ขาดเหตุผลรองรับอย่างถูกต้อง

โดยสิ่งที่เกิดขึ้นที่พบอยู่โดยทั่วไปในการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา ก็คือ ประมาณการรายได้สูงเกินจริง ในขณะที่อัตราคิดกระแสเงินสดก็ใช้อัตราที่ต่ำเกินจริงเช่นกัน

ส่งผลให้ราคาประเมินที่ได้ของทรัพย์สินทางปัญญาดังกล่าว สูงกว่าความเป็นจริงหรือสามารถยอมรับได้ จนมักเกิดข้อโต้แย้งขึ้นระหว่างผู้ประกอบการและหน่วยงานหรือสถาบันการเงิน อยู่บ่อยครั้ง

ในตอนหน้าซึ่งเป็นตอนที่หก จะเป็นเรื่องของการประเมินมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญาจากประสบการณ์ของผู้เขียน ซึ่งจะระบุถึงวิธีการประเมินด้วยวิธีอื่น เช่น วิธีต้นทุน หรือวิธีเปรียบเทียบตลาด ว่าสามารถที่จะใช้กำหนดมูลค่าทรัพย์สินทางปัญญาได้เช่นเดียวกัน และในบางสถานการณ์อาจเหมาะสมกว่าวิธีรายได้ที่กำหนดไว้อีกด้วย เพียงแต่อาจต้องมีข้อปลีกย่อยหรือเงื่อนไขในการดำเนินการบางอย่างที่แตกต่าง กันออกไปตามแต่กรณี

เนื้อหาของบทความอาจมีกรณีของข้อขัดแย้งหรือข้อแตกต่างจากความเห็นของนัก วิชาการหรือแหล่งวิชาการอื่นๆ ซึ่งอาจจะไม่เป็นไปหรือไม่สอดคล้องกับข้อกำหนดเกี่ยวกับการประเมินราคา มูลค่าทรัพย์สินทางปัญญา ของหน่วยงานหรือสถาบันการเงินที่ให้การสนับสนุนจากทรัพย์สินทางปัญญา ดังนั้นจึงขอให้ขึ้นอยู่กับวิจารณญาณของผู้อ่านในการพิจารณาเนื้อหาหรือ ประเด็นต่างๆ ของบทความนี้เป็นสำคัญ

อ้างอิงจาก ศศิ คล่องพยาบาล
ที่ปรึกษา ส่วนบริการปรึกษาการเงินและการร่วมลงทุน
ฝ่ายประสานและบริการ SMEs สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.)