วิกฤติและโอกาสในการลงทุนอสังหาริมทรัพย์

วิกฤติและโอกาสในการลงทุนอสังหาริมทรัพย์

Hi-class เดือนตุลาคม 2551 หน้า 60-61

ดร.โสภณ พรโชคชัย *
ประธานกรรมการ ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์ AREA

ที่มา http://www.thaiappraisal.org/thai/market/market_view.php?strquery=market218.htm

           ไม่มีใครชอบวิกฤติ เพราะดูมืดมน ท้อแท้ ไร้ทางออก แต่ในขณะวิกฤติ ก็มีโอกาส และแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์ก็ใกล้เข้ามาแล้ว เพียงแต่เราจะทนสู้ต่อไปไหวหรือไม่ ในทางตรงกันข้าม ขณะที่โอกาสกำลังเฟื่องฟูลอยอยู่นั้น แม้เราจะเริงร่า แต่วิกฤติก็กำลังคืบคลานเข้ามาจวนเจียนอยู่ตรงหน้า
           เรื่องวงจรชีวิตธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ของประเทศไทย หรือหากกล่าวโดยเฉพาะก็คือตลาดที่อยู่อาศัยในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล นั้น เป็นประเด็นที่จะมีประโยชน์อย่างยิ่งต่อการศึกษาประวัติศาสตร์เพื่อนำไปรับ ใช้การคาดการณ์แนวโน้มในอนาคต เพื่อไม่ให้เกิดความผิดพลาดซ้ำร้อยขึ้นอีก ความผิดพลาดในช่วงที่ผ่าน ๆ มาได้ยังความสูญเสียอย่างมหาศาลแก่ผู้ซื้อบ้าน นักพัฒนาที่ดิน สถาบันการเงิน นักลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ ตลอดจนประชาชนและประเทศชาติโดยรวม
วงจรชีวิตอสังหาริมทรัพย์
           ช่วง “บูม” ของตลาดอสังหาริมทรัพย์ไทย พ.ศ.2529-2533 เกิดขึ้นเพราะการเปลี่ยนแปลงของเศรษฐกิจโลกเลยทีเดียว กล่าวคือชาติมหาอำนาจได้ร่วมลงนามในสัญญา Plaza Accord Agreement เพื่อทำให้เงินเยนแข็งค่าขึ้นอันมีผลส่วนหนึ่งให้การส่งสินค้าจากญี่ปุ่น เข้าสหรัฐอเมริกากระทำได้ยากขึ้น แต่แต่เดิมเมื่อ พ.ศ.2528 เงิน 1 เหรียญสหรัฐแลกได้ 240 เยน แต่ 2 ปีนับจากการลงนามในสัญญานี้เงิน 1 เหรียญสหรัฐแลกได้เพียง 120 เยนเท่านั้น
           การนี้ทำให้ญี่ปุ่นย้ายการลงทุนภาคอุตสาหกรรมมาในประเทศไทยรวม ทั้งประเทศอาเซียนอื่นเพื่อผลิตสินค้าส่งไปขายยังสหรัฐอเมริกา และยุโรปแทนจากการผลิตในญี่ปุ่น เงินเยนแข็งค่าจนสามารถซื้ออสังหาริมทรัพย์ได้มากมาย และนับแต่นั้นมาผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชนในภาคอุตสาหกรรมของไทยก็แซงหน้าภาค เกษตรกรรมอย่างเด่นชัด และการพัฒนาภาคอุตสาหกรรมของไทยนับเป็นผลพวงจากการลงทุนโดยตรงของต่างประเทศ (Foreign Direct Investment หรือ FDI) โดยเฉพาะญี่ปุ่น โดยญี่ปุ่นถือเป็นนักลงทุนต่างชาติรายใหญ่ที่สุด
           การไหลบ่าของทุนแสดงให้เห็นได้ชัดในช่วง พ.ศ.2534-2539 ในช่วงนั้นดอกเบี้ยในยุโรปและสหรัฐอเมริกาค่อนข้างต่ำ แต่กลับสูงกว่ามากในกรณีประเทศไทย ทำให้เงินทุนไหลเข้าประเทศอย่างต่อเนื่อง การกู้เงินกระทำได้ง่ายขึ้น ใน พ.ศ.2535 ด้วยการเปิดเสรีทางการเงินหรือวิเทศธนกิจกรุงเทพ (BIBF) การไหล่บ่าของเงินทุนยิ่งสะดวกยิ่งขึ้น ทำให้ตลาดหุ้นเติบโตจากดัชนี 388.7 จุดใน พ.ศ.2531 เป็น 1,682.9 จุดใน พ.ศ.2536 และทำให้ตลาดอสังหาริมทรัพย์เติบโตต่อเนื่อง
           และในที่สุดวิกฤติเศรษฐกิจก็ปรากฎขึ้นเมื่อมีการลอยตัวหรืออีก นัยหนึ่งลดค่าเงินบาทในวันที่ 2 กรกฎาคม 2540 เนื่องจากการถดถอยของเศรษฐกิจไทยจากการหดตัวของการส่งออก การแข็งค่าเกินจริงของเงินบาท การขาดวินัยทางการเงินและการให้สินเชื่อ ความจริงแล้ววิกฤตินี้สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้าจากปรากฏการณ์หลายอย่าง เช่น ปริมาณหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ในหลายภาคส่วน แต่ขณะนั้นนักลงทุน และบุคคลที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและภาคเอกชนอาจมองแต่ในแง่ดีจนเกินไป จนขาดการวางแผนรองรับความเสี่ยงจากวิกฤติเศรษฐกิจ
           อาจกล่าวได้ว่า FDI ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภาคอสังหาริมทรัพย์อย่างขนานใหญ่ ที่ดินชานเมืองหรือในต่างจังหวัดแต่เดิมที่มีศักยภาพเพียงเพื่อการเกษตรกรรม กลับสามารถแปลงเป็นที่ตั้งโรงงานอุตสาหกรรมได้ เมื่อศักยภาพเปลี่ยนไป ราคาก็เพิ่มขึ้นมหาศาล เมื่อมีกิจกรรมด้านอุตสาหกรรมเกิดขึ้น การพัฒนาที่อยู่อาศัยและการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์เชิงพาณิชย์ก็เกิดตามมา ซึ่งยิ่งทำให้ราคาที่ดินถีบตัวสูงขึ้นไปอีก เนื่องด้วยที่ดินสามารถแบ่งซอยมาใช้อย่างเข้มข้นยิ่งขึ้น และอัตราผลตอบแทนจากการลงทุนในที่ดินเพื่อการพาณิชย์ย่อมสูงกว่าที่ดินเพื่อ การอุตสาหกรรม การเปลี่ยนแปลงฐานะทางเศรษฐกิจของประเทศจากเกษตรกรรมเป็นอุตสาหกรรม จึงยิ่งทำให้ราคาอสังหาริมทรัพย์เปลี่ยนแปลงไปอย่างก้าวกระโดด
วงจรเศรษฐกิจกับอสังหาริมทรัพย์
           หลายท่านอาจยังสงสัยว่าวิกฤติเศรษฐกิจทำให้เกิดวิกฤติอสังหาริม ทรัพย์ หรือวิกฤติอสังหาริมทรัพย์ทำให้เกิดวิกฤติเศรษฐกิจกันแน่ นักวิเคราะห์หลายท่านถึงขนาดปักใจเชื่อว่าการพังทลายของตลาดอสังหาริมทรัพย์ คือสาเหตุของวิกฤติเศรษฐกิจ ในความเห็นของผู้เขียนเชื่อว่านอกจากความไม่รู้ (จริง) แล้ว ยังอาจเป็นการบิดเบือนให้ไขว้เขวเสียอีก
           ความจริงก็คือความผันผวนทางเศรษฐกิจต่างหากที่ทำให้เกิดวิกฤติ อสังหาริมทรัพย์ เพราะโดยธรรมชาติแล้วอสังหาริมทรัพย์เป็นตัวแปรตามที่เปลี่ยนแปลงไปตามภาวะ เศรษฐกิจและปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ อสังหาริมทรัพย์เป็นเครื่องแสดงความมั่งคั่ง เมื่อเศรษฐกิจดี ประชาชนก็ซื้ออสังหาริมทรัพย์ (เช่นเดียวกับซื้อทองหรือทรัพย์อื่น ๆ) ไว้ใช้สอยและลงทุน แต่หากเศรษฐกิจมีปัญหา ก็จะขายทิ้งเพื่อนำเงินมาใช้สอยหรือใช้หนี้ วิกฤติเศรษฐกิจ พ.ศ.2540 ทำให้แม้แต่โครงการอสังหาริมทรัพย์ที่มีศักยภาพดียังไม่สามารถอยู่รอดได้ เพราะสถาบันการเงินงดอำนวยสินเชื่อ โครงการต่าง ๆ จึงล้มลง
           ฟองสบู่ของอสังหาริมทรัพย์น่าจะจบเมื่อเกิดสงครามอ่าวเปอร์เซีย ใน พ.ศ.2533 แล้ว เพราะนับแต่นั้นมาราคาอสังหาริมทรัพย์ในญี่ปุ่นตกต่ำมาโดยตลอด แต่เนื่องด้วยการไหล่บ่าเข้ามาของเงินทุนดังที่นำเสนอไปแล้วจึงทำให้ตลาด อสังหาริมทรัพย์เติบโตต่อเนื่อง จะสังเกตได้ว่า ราคาที่ดินที่เติบโตอย่างก้าวกระโดดในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลในช่วงปี 2528-2533 นั้น กลับชลอตัวลงอย่างยิ่งในช่วงปี 2535-2539 โดยเพิ่มขึ้นเพียงประมาณ 18% หรือปีละประมาณ 4% เท่านั้น (โปรดดูผลการสำรวจราคาที่ดินอย่างต่อเนื่องของ Agency for Real Estate Affairs ในแผนภูมิที่ 3) ซึ่งต่ำกว่าอัตราดอกเบี้ยเงินฝากเสียอีก ดังนั้นแม้จะมีการไหล่บ่าเข้ามาของเงินทุนมหาศาลและต่อเนื่องแต่ก็ไม่ทำให้ ราคาอสังหาริมทรัพย์เพิ่มขึ้นอย่างเด่นชัดเช่นแต่ก่อน
           ความจริงอีกประการหนึ่งก็คือ เงินกู้ส่วนใหญ่ของสถาบันการเงินต่าง ๆ ไม่ได้ปล่อยไปเพื่อการพัฒนาโครงการอสังหาริมทรัพย์ เงินกู้สำหรับการลงทุนในตลาดหลักทรัพย์สูงถึง 4,800 ล้านเหรียญสหรัฐ ธนาคารแห่งประเทศไทยยังเคยรายงานด้วยว่าส่วนหนี้เสีย (non-performing loan) ทั้งหมดนั้นเป็นในภาคอสังหาริมทรัพย์เพียงประมาณ 15% เท่านั้น และจากข้อมูลของบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย กว่า 900,000 ล้านบาทนั้นกู้โดยลูกหนี้เพียงประมาณ 2,000 ราย ซึ่งแสดงว่าเป็นการปล่อยกู้ให้กับรายใหญ่ อาจกล่าวได้ว่า มีเพียง 24% ของหนี้ที่ได้รับโอนมาเป็นโครงการอสังหาริมทรัพย์
           การอำนวยสินเชื่อให้กับโครงการอสังหาริมทรัพย์โดยเฉพาะที่อยู่ อาศัยซึ่งเป็นกลุ่มใหญ่ที่สุด ไม่น่าจะทำให้เกิดปัญหาแต่ประการใด เพราะปกติสถาบันการเงินทั้งหลายอำนวยสินเชื่อเพียง 70%-80% ของมูลค่าตลาดเท่านั้น ในช่วงวิกฤติเศรษฐกิจ พ.ศ.2539-2542 ราคาที่ดินตกต่ำลงไปถึง 18% (โปรดดูแผนภูมิที่ 3) ดังนั้นแม้ราคาที่อยู่อาศัยโดยรวมจะตกต่ำลง สถาบันการเงินก็ยังปลอดภัย โดยเฉพาะที่อยู่อาศัยที่อำนวยสินเชื่อมาก่อนหน้านี้ ราคาตลาดก็ยังปรับเพิ่มขึ้นอีก ดังนั้นโอกาสการพังทลายของสถาบันการเงินจึงแทบไม่มี แต่ที่สถาบันการเงินหลายแห่งพังทลายลงก็เพราะการอำนวยสินเชื่อให้กับภาค เศรษฐกิจอื่น โดยเฉพาะการอำนวยสินเชื่อให้กับพวกพ้องหรือฝ่ายการเมืองอย่างผิดมาตรฐานการ ดำเนินกิจการสถาบันการเงิน
วิกฤติปัจจุบัน
           ในปัจจุบัน เรากำลังเผชิญวิกฤติที่อาจนำไปสู่ความถดถอยของเศรษฐกิจ 4 ประการคือ
           1. วิกฤติน้ำมัน เนื่องจากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นหลายเท่าตัว สูงกว่าสินค้าอื่น ๆ อย่างเด่นชัด ส่งผลให้เกิดการประหยัดอย่างสุดกำลัง ทำให้สินค้าอสังหาริมทรัพย์ราคาแพงหดหายไปอย่างมากมาตั้งแต่ปี 2548
           2. วิกฤติอาหาร เป็นวิกฤติที่ส่งผลสะเทือนในระดับสากล ทำให้เกิดการจลาจลในประเทศหลายแห่งทั่วโลก สำหรับในกรณีประเทศไทยที่เป็น “อู่ข้าวอู่น้ำ” ยังอาจได้รับผลกระทบจากวิกฤติอาหารน้อยกว่าประเทศอื่น แต่วิกฤติอาหารก็ส่งผลกระทบต่อการเพิ่มขึ้นของภาวะเงินเฟ้ออย่างมากมายในรอบ หลายปีที่ผ่านมาในประเทศไทย
           3. วิกฤติการเมืองที่เป็นอยู่ในขณะนี้ ยังคงยากที่จะหาทางออกที่เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่ายได้ ระบอบประชาธิปไตยของประชาชนส่วนใหญ่กำลังถูกท้าทาย ดูเหมือนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทางการเมืองพยายามดึงให้รัฐบาลชุดนี้ขาดความ เป็นไปได้ในการบริหารบ้านเมือง ซึ่งย่อมทำให้เกิดความยุ่งเหยิงทางการเมืองตามมาอย่างไม่สิ้นสุด
           4. วิกฤติภาคใต้ นับเป็นปัญหา “หนามยอกอก” สำหรับประเทศไทย เพื่อนผมซึ่งเป็นศาสตราจารย์ชาวศรีลังกา บอกผมว่า ปัญหาภาคใต้ตอนนี้ก็คล้ายกับในศรีลังกาเมื่อ 20 ปีก่อน ผู้เกี่ยวข้องไม่ได้แก้ปัญหาจริงจัง นัยว่ามีผลประโยชน์ซ่อนเร้นกับการรักษาภาวะไม่สงบเอาไว้ มีการ “เลี้ยงไข้” ไปเรื่อยจนปัญหาเหล่านี้ลุกลามออกไป
           วิกฤติเหล่านี้จะกัดกร่อนสังคมไทย ให้เสื่อมทรุดลงได้ เราในฐานะพลเมือง ก็อาจประสบความยุ่งเหยิงสำคัญของชีวิตเช่นกัน
อยู่อย่างไรในห้วงวิกฤติ
           ประเด็นส่งท้ายก็คือ เราจะอยู่อย่างไรในยามวิกฤติ โดยเฉพาะในห้วงปี 2552 หากวิกฤติทางการเมือง เศรษฐกิจและสังคมไทยกำลังทวีความเข้มข้นยิ่งขึ้น การเตรียมตัวรับวิกฤติพึง ทำได้ดังนี้:
           1. การไม่ลงทุนเกินตัว เช่น หากกำลังผ่อนอสังหาริมทรัพย์อยู่ เราพึงตรวจสอบดูว่า หากมีความผันผวนเกิดขึ้น รายได้ไม่เข้าเป้า เรายังจะรอดได้ไหม ทรัพย์จะกลายเป็นหนี้เสียไปหรือไม่ บางอย่างเราอาจต้องชลอการลงทุน หรือที่ลงทุนไปแล้วก็ต้องเก็บเกี่ยวล่วงหน้าเผื่อพายุใหญ่จะมา ผู้ที่ขาดการเตรียมตัว ก็คงไม่มีโอกาสรอดเมื่อวิกฤติมาถึง
           2. อยู่อย่างปลอดภัยท่ามกลางวิกฤติ เมื่อเราสามารถดำเนินการตามข้อ 1 ได้ แม้เมื่อวิกฤติมาถึง เราก็ไม่ตระหนก เราก็ยังอยู่ได้ และที่สำคัญ เราก็จะไม่ล่มสลายไป และในห้วงพายุใหญ่ของวิกฤตินั้น เรายังมีภาระต้องดำเนินการอีก 2 อย่างได้แก่
           2.1 การอยู่อย่างไม่ประมาท เพราะในท่ามกลางพายุวิกฤตินั้น หากก้าวพลาด ก็จะตกกระไดพลอยโจนเช่นเดียวกับผู้ที่ขาดการเตรียมตัวมาก่อน ย่อมไม่อาจแก้ไขอะไรได้อีกต่อไป ความไม่ประมาทย่อมไม่ใช่แค่ “คาถา” แต่อยู่ที่การแสวงหาข้อมูลและเปิดรับข่าวสารอย่างต่อเนื่อง
           2.2 การแสวงหาโอกาสการลงทุนใหม่ ๆ เช่น ในยามวิกฤติ ราคาอสังหาริมทรัพย์มักจะตก แต่ราคาค่าเช่ามักจะคงที่หรืออาจลดลงแต่ไม่มากนัก ทำให้อัตราผลตอบแทนการลงทุนสูง โอกาสที่เราจะช้อนซื้อสินค้าราคาถูกแต่ดีย่อมดี ซื้อเสร็จแล้วก็ได้กำไรจากการให้เช่าได้อีก โอกาสเช่นนี้ย่อมหาไม่ได้สำหรับ ผู้ที่ไม่ได้เตรียมตัวไว้แต่แรก
           เห็นไหมครับ เรายังยิ้มได้เมื่อภัย (วิกฤติ) มา หากมีการเตรียมตัวให้ดี ที่สำคัญการไม่ลงทุนเกินตัว และการติดตามวิเคราะห์ภาวะตลาดอย่างใกล้ชิด คงเป็นคาถาสำคัญในยุควิกฤติที่อาจมาถึงในอนาคตอันใกล้นี้
           * ดร.โสภณ พรโชคชัย ประธานกรรมการ ศูนย์ข้อมูลอสังหาริมทรัพย์ AREA (Agency for Real Estate Affairs: www.area.co.th) ซึ่งเป็นศูนย์ข้อมูลแห่งแรกที่มีฐานข้อมูลที่กว้างขวางที่สุดในประเทศไทย โดยดำเนินการต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2537  ดร.โสภณ ยังเป็นกรรมการหอการค้าสาขาเศรษฐกิจพอเพียง สาขาจรรยาบรรณและสาขาอสังหาริมทรัพย์ นอกจากนี้ยังเป็นที่ปรึกษาของ the Appraisal Foundation ซึ่งเป็นองค์กรควบคุมวิชาชีพประเมินค่าทรัพย์สินที่จัดตั้งโดยรัฐสภาสหรัฐ อเมริกา และผู้แทนสมาคมผู้ประเมินค่าทรัพย์สินนานาชาติประจำประเทศไทย  Email: sopon@area.co.th

วิกฤติเศรษฐกิจ 1929 (ตอนที่ 6): สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมา

สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมา

 ภาพ http://www.rd1677.com/branch.php?id=53740

ต้นทศวรรษที่ 1930 คือจุดเริ่มต้นของวิกฤติเศรษฐกิจครั้งร้ายแรง ธนาคารหลายพันแห่งในสหรัฐประสบปัญหา ภาคครัวเรือนที่จำนองบ้านไว้กับธนาคารพากันผิดนัดชำระหนี้ ตัวเลขคนว่างงานพุ่งสูงปรี๊ดปานติดจรวด ความช่วยเหลือของภาครัฐที่เกิดจากข้อตกลง New Deal ของ FDR ก็มาถึงอย่างล่าช้า เศรษฐกิจตกอยู่ภายใต้ภาวะชะงักงันอย่างต่อเนื่องยาวนาน หลายประเทศก็ประสบปัญหาในลักษณะเดียวกัน เศรษฐกิจอ่อนปวกเปียกดำเินินไปเรื่อยๆตลอดช่วงทศวรรษที่ 1930 จนกระทั่งสงครามอุบัติขึ้น การฟื้นฟูประเทศที่เสียหายจากพิษภัยของสงครามจึงได้เริ่มต้นขึ้น

ขณะที่ในปัจจุบันนั้นรัฐบาลไม่ได้ปล่อยให้สถาการณ์ ลุกลามขยายวงกว้างออกไปจนยากที่จะควบคุมได้ รัฐบาลสหรัฐดำเนินมาตรการต่างๆครั้งแล้วครั้งเล่าแม้จะเป็นมาตรการที่สุ่ม เสี่ยงหมิ่นเหม่ ช็อคคนทั่วทั้งโลกให้ตื่นตะลึงไปกับมาตรการที่ปล่อยออกมาซึ่งเกิดจากการปรับ เปลี่ยน ดัดแปลง ปรับประยุกต์บทเรียนแห่งความสำเร็จที่เกิดขึ้นในช่วง the Great Depression และความล้มเหลวในการแก้ไขวิกฤติการณ์ครั้งหลังๆที่ผ่านมา รัฐบาลสหรัฐพยายามทุกวิถีทาง ทุ่มสุดตัวเพื่อหาทางเยียวยาแก้ไขปัญหาต่างๆที่กำลังรุมเร้าเศรษฐกิจของ สหรัฐอยู่ในขณะนี้ ทั้งการหยิบยืมวิถีแนวทางแบบเดิมๆที่เคยใช้ได้ผลและประดิษฐ์คิดค้นมาตรการ ใหม่ๆกันแบบสดๆร้อนๆ

รัฐบาลสหรัฐเลือกที่จะใช้ทั้งมาตรการทางด้านการเงินและ การคลังผสมผสานกัน ระดมสรรพอาวุธทุกชนิดที่มีอยู่ปูพรมโยนใส่ลงไปสู้กับปัญหาไม่ว่าจะเป็นการลด ดอกเบี้ยหรือลดภาษี แต่เมื่อรัฐบาลเห็นว่ามาตรการต่างๆดังกล่าวไม่ได้ผลและส่อเค้าว่าจะเกิดภาวะ เงินฝืดขึ้น เศรษฐกิจตกต่ำทำท่าว่าจะมาเยือนสหรัฐกันแล้วจริงๆ เฟดจึงกลายเป็นที่พึ่งสุดท้ายของรัฐบาลสหรัฐ กลายเป็นแหล่งกู้ยืมเงินชั้นเยี่ยมที่มีเงินให้รัฐบาลใช้จ่ายได้ไม่อย่างไม่ มีอั้นเพื่อนำเงินมาใช้ต่อลมหายใจเฮือกสุดท้ายให้กับสถาบันการเงิน จากนั้นก็ตามมาด้วยภาคธุรกิจต่างๆ ผู้ประกอบการที่จำเป็นต้องได้รับกู้เงินก้อนใหม่มาจ่า่ยคืนหนี้เงินกู้ก้อน เดิมที่ครบกำหนดชำระ ถึงเวลาไถ่ถอนตราสารหนี้รุ่นก่อนแล้ว (roll over)

ขณะที่ธนาคารกลางเองก็พยายามตีความกฎหมายเข้าข้างตนเองเพื่อให้ตนเองมีอำนาจ เพิ่มมากขึ้น ขยายขอบเขตอำนาจหน้าที่ของตนเองให้กว้างขวางขึ้นเพื่อช่วยรัฐบาลสหรัฐแก้ไข ปัญหาวิกฤติการณ์ที่เกิดขึ้นกับภาคการเงิน

ความพยายามให้ความช่วยเหลือขนานใหญ่คราวนี้คือความช่วย เหลือครั้งใหญ่อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์ ทั้งยังเป็นปรากฎการณ์ที่แผ่ขยายวงข้ามขอบเขตแห่งรัฐชาติ แม้แต่องค์กรระหว่างประเทศอย่างไอเอ็มเอฟยังกระโจนเข้ามาร่วมวงด้วย เฟดปล่อยเงินกู้ให้กับธนาคารกลางของประเทศต่างๆที่ต้องการเงินดอลลาร์สหรัฐ ไปเสริมสภาพคล่อง ซึ่งเฟดก็สวมบทคนใจใหญ่ เจ้าบุญทุ่ม รับประกันว่ามีเงินดอลลาร์สหรัฐให้ธนาคารที่ประสบปัญหาและบรรษัทต่างๆทั่ว โลกได้แลกใช้กันได้อย่างไม่ขาดมืออย่างแน่นอน ความช่วยเหลือที่เกิดขึ้นนี้เป็นความช่วยเหลือที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกยุค ปัจจุบัน ยังดีอยู่นิดนึงที่ยังไม่ถึงกับเป็นสถิติสูงสุดตลอดกาล

ซึ่งนี่ยังคงเป็นเพียงแค่ระยะเริ่มต้น จุดเริ่มแรกแห่งวิกฤติเศรษฐกิจเท่านั้น แต่รัฐบาลสหรัฐก็ได้กลายเป็นผู้ถือหุ้นในภาคธุรกิจหลายแห่ง ได้ซื้อหุ้นในกิจการของเอกชนที่ประสบปัญหาต้องการการเพิ่มทุนซึ่งรัฐบาล สหรัฐก็จัดให้ด้วยการใส่เงินทุนลงไปแลกกับการถือครองหุ้นของบรรษัทต่างๆ เหล่านั้นในจำนวนหุ้นที่มีมูลค่าเทียบเท่ากับเงินทุนก้อนใหม่ที่รัฐบาลใส่ลง ไป จากนั้นก็ตามมาด้วยการเข้าซื้อตราสารอนุพันธ์ต่างๆที่ออกโดยธนาคาร สถาบันการเงิน และหากว่าความช่วยเหลือที่แล้วมานั้นยังไม่เพียงพอ นักลงทุนยังคงต้องสูญเสียเงินลงทุนของตนเองต่อไปจนกระทั่งมีการเปิดเผยตัว เลขออกมาอย่างเป็นทางการว่าความเสียหายที่ภาคธนาคารได้รับ ประชาชนที่เป็นเจ้าของบ้านได้รับ และอื่นๆมีมูลค่าเท่าไหร่กันแน่ รัฐบาลก็จะออกมาใส่เงินช่วยเหลือเพิ่มลงไปอีกเพื่อซื้อหนี้เสียออกมาจากระบบ บัญชีงบดุลของธนาคารเพื่อให้ธนาคารที่ประสบปัญหาสามารถกลับมาดำเนินธุรกิจ ปล่อยกู้ให้กับประชาชนเพิ่มเติมได้อีก

และสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ในห้วงขณะเวลานี้ก็คือ สารพัดเงินช่วยเหลือที่รัฐบาลควักกระเป๋าจ่ายออกมาอย่างเยอะแยะมากมายมหาศาล นั้นก็ยังคงไม่เพียงพออยู่ต่อไป ไม่ว่าจะเป็นเงินกู้ วงเงินที่รัฐบาลออกมาค้ำประกันทั้งในส่วนที่เป็นสินเชื่อและเงินฝาก หรือเม็ดเงินที่รัฐบาลควักกระเป๋าออกมาซื้อหนี้เสียออกจากงบดุลของธนาคาร ความเชื่อมั่นของตลาด-ผู้บริโภค-นักลงทุนก็ยังคงไม่กลับคืนมา เฟดและธนาคารกลางอีกหลายแห่งได้กลายสภาพมาเป็นนักลงทุนความหวังสุดท้ายที่ ออกมารับซื้อหนี้เสียออกจากกระเป๋าของภาคเอกชนแปลงสภาพหนี้ภาคเอกชนไปเป็น หนี้ภาครัฐ และยังคงต้องใส่เงินเพิ่มลงไปเสริมสภาพคล่องให้กับเอกชนผ่านมาตรการ QE เพื่อแทรกแซงตลาดการเงินขนานใหญ่


 พยายามจะสร้างดีมานด์-กำลังซื้อ-ความต้องการซื้อสินค้าและบริการต่างๆให้ เกิดขึ้นให้ได้ แต่จนแล้วจนรอดความต้องการจับจ่ายใช้สอยเงินทองเพื่อซื้อหาสินค้าและบริการ ต่างๆก็ยังคงไม่เกิดขึ้นอยู่ดีทั้งๆที่รัฐบาลสหรัฐได้ออกมาซื้อบ้านที่ถูก ยึดและตราสารทางการเงินต่างๆออกไปจากระบบชั่วคราวแล้วก็ตาม ไหนจะมีมาตรการสินเชื่อรถยนต์ไปจนถึงสินเชื่อเพื่อการศึกษาออกมาอีกเล่า แต่ตลาดก็ยังคงเงียบเหงาไ่ม่มีอะไรดีขึ้น

ผู้มีอำนาจออกกฎหมายทั้งในสหรัฐและประเทศต่างๆทั่วโลก ต่างก็ทำในลักษณะเดียวกัน มีการตั้งกองทุนขึ้นมาสารพัดรูปแบบเพื่อดำเนินมาตรการในลักษณะดังกล่าวที่ ว่าไว้ เสนอความช่วยเหลือให้กับเจ้าของบ้าน และสิ่งที่เป็นประเด็นที่สำคัญที่สุดนั่นก็คือการอนุมัติให้รัฐบาลจัดทำงบ ประมาณขาดดุลนับล้านล้านดอลลาร์เพื่อใช้ในการกระตุ้นเศรษฐกิจ ออกมาตรการต่างๆทั้งนโยบายเก่าแก่ดั้งเดิมสุดคลาสสิคอย่างการซ่้ อม-สร้าง-ปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจของประเทศให้ดีขึ้นไปจนถึงการ ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจ ตั้งแต่รัฐบาลท้องถิ่นไปถึงคนตกงาน

มาตรการทางการเงิน-การคลังทั้งหลายทั้งปวงนี้ถูกโยนใส่ ลงไปในระบบเศรษฐกิจที่ดำเนินมาแล้วกว่า 2 ปี เม็ดเงินจำนวนมากมายมหาศาลนำมาซึ่งการฟื้นตัวอย่างเปราะบางของระบบเศรษฐกิจ ตามมาด้วยข้อสงสัยเยอะแยะมากมาย การถกเถียงกันในวงกว้าง ทุนนิยมยังคงไม่ล่มสลาย ชะตากรรมของไอซ์แลนด์ก็ยังคงเป็นได้แค่เพียงชะตากรรมของไอซ์แลนด์ยังไม่ ลุกลามขยายวงกว้างออกไปจนกลายเป็นชะตากรรมโลก มาตรการต่างๆที่ธนาคารกลาง รัฐบาล และผู้มีอำนาจออกกฎหมายนำมาใช้จะนำพาเศรษฐกิจที่กำลังอยู่ในภาวะวิกฤตินี้ไป สู่ฉากจบแบบไหน อย่างไร ภายนอกผิวเผินที่ดูเหมือนจะสงบราบรื่นไร้คลื่นลมนั้น ภายในยังคงเป็นบาดแผลที่ยังไม่แห้งหายสนิท ยังคงสร้างความปวดระบมให้กับผุ้คนอยู่ต่อไป แม้ตัวเลขทางเศรษฐกิจในปี 2009 จะออกมาดีกว่าที่หลายคนคาดคิดคำนวณไว้ แล้วปีต่อๆไปหลังจากนั้นเล่าจะยังดุดี ดูได้อยู่หรือเปล่า ฉากจบนั้นใกล้เข้ามาทุกทีๆแล้ว
 

ข่าวดีผ่านไป ถึงคราวของข่าวร้ายกันบ้าง เสถียรภาพทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นนั้นแลกมาด้วยต้นทุนค่าใช้จ่ายที่สูงมากๆ ขอบคุณสำหรับสารพัดเงินช่วยเหลือที่ออกมาหลากหลายรูปแบบ ทั้งการค้ำประกันสินเชื่อ ค้ำประกันเงินฝาก แผนการใช้จ่ายเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ และอีกสารพัดมาตรการที่ภาครัฐทุ่มระดมทุนควักเงินออกมาจากกระเป๋าเพื่อแก้ไข ปัญหาวิกฤติเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น หนี้สาธารณะของสหรัฐกำลังพุ่งทะยานเป็นเท่าตัวเมื่อเทียบกับจีดีพี การขาดดุลงบประมาณก็ใกล้จะทะลุ 9 ล้านล้านดอลลาร์กันแล้วในอีกไม่ช้าไม่นาน นี่คือวิธีการแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจในแบบของเคนส์ซึ่งเคยใช้ได้ผลมาแล้ว สหรัฐอเมริกาก็เคยขาดดุลงบประมาณมากมายมหาศาลมาแล้วจากข้อตกลง New Deal และสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งรัฐบาลสหรัฐก็สามารถจ่ายเงินชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ได้อย่างสบายๆไม่มี ปัญหาอะไร ปี 1946 สหรัฐอเมริกามีหนี้สาธารณะสูงถึง 122% ของจีดีพี นี่เป็นสถิติสูงสุดตลอดกาลของสหรัฐอเมริกา และในตอนนี้หนี้สาธารณะของสหรัฐก็กำลังจะแต่ะระดับ 90% ของจีดีพีและแน่นอนว่าไม่ได้หยุดอยู่แค่ร้อยละ 90 เท่านั้นแน่ ทะลุและพุ่งต่อไปเรื่อยๆอย่างแน่นอน

แต่บริบทแวดล้อมสหรัฐในปี 1946 ก็ไม่เหมือนกับสภาพสหรัฐอเมริกาที่เป็นอยู่ในห้วงขณะนี้ ปี 1946 นั้นสหรัฐอเมริกากำลังรุ่งเรือง กำลังจะพุ่งทะยานไปสู่จุดสูงสุด สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศผู้ผลิตสินค้า สหรัฐอเมริกาไม่ได้รับความเสียหายจากสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งเป็นสิ่งที่ใครต่อใครเห็นแล้วต่างก็พากันอิจฉาตาร้อน ส่วนคู่แข่งสำหรับของสหรัฐในเวลาต่อมาคือญีปุ่นและเยอรมันนั้นพังพินาศ ยับเยินจากพิษภัยของสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐอเมริกากลายเป็นเจ้าหนี้รายใหญ่ของหลายประเทศทั่วโลก สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่มีความน่าเชื่อถือด้านเครดิตสูงสุด มีงบประมาณที่เกินดุล ได้ดุลการค้าจากการค้าขายกับต่างประเทศ ดอลลาร์สหรัฐกลายเป็นทุนสำรองของโลก ดังนั้นจึงไม่ใช่เรื่องที่น่าแปลกใจแต่อย่างใดที่สหรัฐสามารถชำระหนี้ 122% ของจีดีพีได้อย่างสบายๆ แต่สภาพสหรัฐในปัจจุบันนั้นผิดไปจากปี 1946 เป็นอย่างมาก ภาคการผลิตของสหรัฐอ่อนแอมาก สหรัฐเป็นลูกหนี้รายใหญ่ของโลก สหรัฐขาดดุลการค้า สหรัฐขาดดุลงบประมาณจำนวนมาก ขอบคุณจีนคู่แข่งสำคัญในอนาคตข้างหน้าของสหรัฐที่ให้สหรัฐกู้ยืมเงินเป็น จำนวนมาก สหรัฐวันนี้ไม่เหมือนสหรัฐในปี 1946 สหรัฐในวันนี้ไม่อยู่ในฐานะที่จะจ่ายคืนหนี้เงินกู้ที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆได้ ง่ายๆสบายๆอย่างในอดีต ความเป็นชาติมหาอำนาจ ความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจของสหรัฐยังคงลดน้อยเสื่อมถอยลงไปเรื่อยๆกันต่อไป

รัฐบาลสหรัฐตอบสนองต่อปัญหาที่เกิดขึ้นด้วยการใช้ มาตรการทางด้านการคลัง และนี่ยังคงเป็นเพียงแค่จุดเิริ่มต้น ระยะเริ่มแรกของวิกฤติการณ์เท่านั้น ยังมีเงื่อนไข เหตุปัจจัยอีกมากมายที่พันผูก ทับซ้อนกันจนยุ่งเหยิงอยู่ภายในตัววิกฤติการณ์ รัฐบาลต้องจับตามองดูจุดที่เป็นปัญหาแล้วใส่เงินป้อนลงไปในจุดนั้น แต่สิ่งที่รัฐบาลสหรัฐไม่คิดที่จะทำคือการแปรรูปธนาคารที่มีปัญหาเป็นธนาคาร รัฐ(nationalize) สิ่งที่รัฐบาลทำจึงเป็นแต่เพียงการใส่เงินลงไปชดเชยในส่วนของทุนที่ได้รับ ความเสียหายกลายเป็นหนี้เสีย-หนี้สูญ จากนั้นก็ปล่อยให้ธนาคารดำเนินกิจการกันต่อไป แล้วธนาคารก็ยังคงล้มละลายกันต่อไป ความช่วยเหลือที่รัฐบาลมอบให้กับ good bank และ bad bank นั้นก็เป็นไปในลักษณะเดียวกัน ไม่ได้สร้างความแตกต่างอะไรให้เกิดขึ้น ดังนั้นเสถียรภาพของระบบการเงินจึงยังคงเป็นประเด็นที่สร้างความปวดเศียร เวียนเกล้าให้รัฐบาลสหรัฐต้องตามแก้กันต่อไป

อาจกล่าวได้ว่าความช่วยเหลือทั้งหลายทั้งปวงนั้นมุ่งไป ที่ผู้เป็นเจ้าของบ้าน ผู้ผลิตรถยนต์ และผู้ได้รับประโยชน์อื่นๆตามที่รัฐบาลจะเห็นว่าเป็นการสมควรที่จะได้รับ ความกรุณาจากรัฐบาล วิกฤติการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นยังคงกัดเซาะบ่อนทำลายระบอบทุนนิยมกันต่อไป เรื่อยๆ ค่อยๆแทะเล็มกัดกินทีละเล็กทีละน้อย วิธีที่จะป้องกันปัญหาที่ไม่แตกปะทุระเบิดขึ้นมาอีกครั้งอย่างที่รัฐบาล ผู้มีอำนาจกำลังทำๆกันอยู่ก็คือการลดภาษี การจ่ายคูปองเงินสดเพื่อกระุต้นให้เกิดการใช้จ่าย และมาตรการกระตุ้นตลาดที่พักอาศัยแต่มันก็ให้ผลลัพธ์ออกมาแค่การชะลอการล่ม สลายที่กำลังจะเกิดขึ้นให้เกิดขึ้นช้าลงเท่านั้นเอง(ทฤษฎีของ Schumpeter) ขณะที่วิกฤติเศรษฐกิจกำลังดำเนินไปเรื่อยๆนั้น หากมาตรการที่กำหนดออกมาใช้แก้ไขปัญหาทำได้ตรงจุดปัญหาก็จบ แต่หากมาตรการต่างๆที่กำหนดออกมาไม่ถูกต้อง แก้ไขปัญหาไม่ได้ก็เท่ากับว่านี่คือการเติมเชื้อไฟใส่ลงไปเร่งวิกฤติการณ์ ให้หนักขึ้น เร็วขึ้น แรงขึ้นกว่าเดิม ไม่ว่าจะเป็นการตัดหนี้สูญให้กับลูกหนี้ซึ่งส่งผลกระทบต่องบดุลและฐานะเงิน กองทุนของธนาคาร หรือการปิดกิจการของผู้ผลิตรถยนต์ และการทิ้งจำนองปล่อยให้บ้านถูกยึดของผู้เป็นเจ้าของบ้านที่ประสบปัญหาในการ ผ่อนชำระค่าบ้านให้กับสถาบันการเงิน

ซึ่งมาตรการต่างๆที่รัฐบาลนำออกมาใช้นั้นแตกต่างจากมาตร การของเฮอร์เบิร์ต ฮูเวอร์ในช่วงที่วิกฤติเศรษฐกิจพึ่งจะเริ่มต้นขึ้นไม่มากนัก แน่นอนว่าวิธีการป้องกันไม่ให้วิกฤติเศรษฐกิจลุกลามขยายวงออกไปจนไม่อาจควบ คุมได้นั้นมีอยู่มากมายด้วยการกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านนโยบายทางด้านการคลัง แต่สิ่งที่เรากำลังทำอยู่ในปัจจุบันนั้นก็เหมือนกับสิ่งที่ฮูเวอร์ทำในช่วง แรกๆก็คือการพยายามประนีประนอมกับปัญหาที่ไม่อาจจะประนีประนอมด้วยได้ เหมือนกับว่าเรามีเค๊กอยู่ก้อนหนึ่งซึ่งเราต้องเลือกว่าจะเก็บเค๊กก้อนนี้ ไว้หรือว่าจะกินมันดี เราไม่สามารถช่วยเหลือคนที่กำลังเดือดร้อนเพราะการตัดสินใจที่ผิดพลาดท่าม กลางภาวะวิกฤติได้ทุกคนพร้อมๆกับการพยายามฟื้นฟูระบอบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมแบบ ที่เป็นอยู่ให้ดำเนินต่อไปได้เรื่อยๆ นี่คือความจริงอันโหดร้ายที่เราต้องทำใจยอมรับมันและตัดสินใจว่าจะเลือกอะไร แบบไหน อย่างไร จึงจะมีคนสักกลุ่มหนึ่ง กึ่งหนึ่ง หรือเกือบทั้งหมดที่สามารถเอาตัวรอดจากวิกฤติการณ์ที่เกิดขึ้นนี้ได้

การแก้ไขปัญหาแบบลองผิดลองถูกก็คือการทำลายขวัญกำลังใจ ของผู้คนให้ลดน้อยถอยลงไป ทำให้คนทั่วไปขาดความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจ-การผลิต-การลงทุน-การบริโภค เมื่อไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมาธนาคารกลางภายใต้การกุมบังเหียนของอลัน กรีนสแปนได้แทรกแซงตลาดในช่วงที่เกิด “the saving and loan crisis” ขึ้นในปี 1987 และ 9-11 โศกนาฏกรรมช็อคโลกจากน้ำมือของกลุ่มอัลกอดิดะห์ วิกฤติการณ์ที่เกิดขึ้นก่อนหน้านี้คือบททดสอบความเชื่อของกรีนสแปน(หรือ เบอร์นันเก)ว่าสถาบันการเงิน(เลห์แมน บราเธอร์ส)ล้มได้หรือไม่ ธนาคารกลางและรัฐบาลสหรัฐมีอำนาจล้นฟ้าขึ้นในชั่วพริบตา แต่แล้วในที่สุดก็ไม่อาจสะกัดยับยั้งทำลายวงจรการเกิดวิกฤติเศรษฐกิจให้จบ สิ้นไปได้

เมฆหมอกที่แผ่ปกคลุมเราอยู่นี้ยังพอมีแสงสว่างเล็ดลอด ออกมาให้เราได้เห็นกันอยู่บ้าง ตัวอย่างเช่น ยังมีอีกหลายประเทศที่ดุลบัญชีของประเทศยังคงเข้มแข็ง มีหนี้สาธารณะอยุ่ในระดับต่ำซึ่งช่วยชะลอให้ประเทศนั้นๆรอดพ้นจากพิษภัยของ วิกฤติเศรษฐกิจไปได้ในระยะเวลาหนึ่ง มีเวลาให้ประเทศนั้นๆได้หายใจหายคอ ตั้งสติ คิดหาวิธีการรับมือ โยกย้ายเม็ดเงินงบประมาณมากระตุ้นเศรษฐกิจที่พลอยได้รับผลกระทบจากวิกฤติ การณ์ที่เกิดขึ้นไม่ให้เศรษฐกิจของประเทศหดตัวได้


เม็ดเงินเหล่านนี้ถูกนำมาใช้เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจจากการกระตุ้นการบริโภคภาย ในประเทศแทนการส่งออกซึ่งก็เป็นสิ่งที่รัฐบาลประเทศต่างๆทำกันทั่วไปทั่วทุก มุมโลก ซึ่งนี่คือต้นทุนระยะยาวที่จะส่งผลต่อประเทศต่างๆในระยะต่อๆมาอันเนื่องมา จากการปรับลดภาษีที่จะส่งผลให้รายได้ของประเทศปรับตัวลดลงขณะที่รายจ่ายของ ภาครัฐปรับเพิ่มขึ้นสวนทางกับรายได้ รัฐบาลต้องใช้เงินงบประมาณที่มากขึ้นเพื่อช่วยเหลือแรงงานที่ต้องตกงานกัน เพิ่มมากขึ้น รวมถึงการให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชนในด้านอื่นๆ


นโยบายการคลังที่หลายประเทศนิยมนำออกมาใช้กันนั้นสร้างภาระหนี้ให้กับประเทศ รอเวลาที่ปัญหาหนี้สินของภาครัฐจะแตกปะทุออกมาแบบเดียวกันที่กำลังจะเกิด ขึ้นกับชาติอุตสาหกรรมชั้นนำ เมื่อถึงจุดๆหนึ่งหนี้สาธารณะจะกลายเป็นปัญหาหนักอกที่สร้างความวิตกกังวล ให้กับนักลงทุนต้องคิดให้ตก ตัดสินใจให้ดีว่ารัฐบาลประเทศนั้นๆยังคงสามารถบริหารหนี้สาธารณะที่มีอยู่ และกำลังเพิ่มระดับขึ้นไปเรื่อยๆได้อยู่หรือไม่ และความเสี่ยงในการรีไฟแนนซ์หนี้ที่ครบกำหนดชำระด้วยการก่อหนี้ก้อนใหม่ เพิ่มขึ้นหรือไม่ ซึ่งเืมื่อไหร่ก็ตามที่มีการเปิดเผยข้อมูลตัวเลขส่วนนี้ออกมาก็จะกลายเป็น ปัญหาก้อนใหม่ให้กับโลกการเงินในระยะต่อๆไปในทันที

สิ่งที่เป็นปัญหาที่ใหญ่โตกว่านั้นก็คือเงินช่วยเหลือ และความเชื่อมั่นซึ่งเป็นเรื่องที่มีความสลับซับซ้อน เงินช่วยเหลือที่ผู้ให้กู้ปล่อยออกมาแบบไม่ดูตาม้าตาเรือ ไม่พิจารณาให้ถี่ถ้วนรอบคอบ ผู้กู้เองก็สักแต่ว่ากู้โดยไม่พิจารณาดูให้ดีว่าจะกู้มาทำอะไรให้เกิด ประโยชน์สูงสุด กู้แบบไร้สำนึกรับผิดชอบจะเพาะสร้างนิสัย พฤติกรรมเลวร้ายที่เป็นหนทางสู่ความวิบัติได้ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างฟองสบู่หรือการซ้ำเติมวิกฤติเศรษฐกิจให้หนักหนาสาหัส ยิ่งขึ้นกว่าเดิม


สำคัญที่สุดที่ต้องพิจารณากันให้ถ้วนถี่ก็คือความเชื่อมั่น จริยธรรมในการดำเนินธุรกิจ หากเราปล่อยปละละเลยเรื่องวินัย จริยธรรม ความเชื่อมั่นแล้วสิ่งต่างๆเหล่านี้ก็จะย้อนกลับมาทำร้ายเราเองในภายหลัง เหมือนๆกับการที่เรามีกระทาชายนายหนึ่งอาศัยอยู่ร่วมกับเราในอพาร์ตเมนต์ ่ขนาดใหญ่ กระทาชายนายนี้เป็นคนเห็นแก่ได้ เห็นแก่ตัว เอาแต่ใจตัวเอง ใจร้อน สะเพร่า ประมาทเลินเล่อ ขี้หลงขี้ลืม หลงหน้าหลงหลัง โง่เขลาเบาปัญญา วันหนึ่งกระทาชายนายคนนี้ก็นอนเอกเขนงสูบบุหรี่อยู่บนเตียงด้วยความคุ้นชิน กับความประมาทเลินเล่อ เป็นเรื่องล่ะสิคราวนี้พี่แกวางบุหรี่ไว้บนที่เขี่ยบุหรี่ซึ่งวางอยู่บน เตียงอย่างหมิ่นเหม่แล้วลุกขึ้นจากเตียงไปเข้าห้องน้ำ บุหรี่หล่นร่วงออกจากที่เขี่ยบุหรี่ตกลงไปบนผ้าห่มเกิดเพลิงลุกไหม้ กว่านายคนนี้จะรู้ตัวเพลิงไฟก็ได้เผาพลาญเชื้อไฟจนลุกลามบานปลายเกินกว่าจะ สะกัดยับยั้งต้นเพลิงได้ทันแล้ว ในอพาร์ตเมนต์นั้นก็ยังมีคนอื่นๆอยู่ด้วยอีกเยอะแยะมากมาย อัคคีเพลิงลุกลามไปทั่วทั้งทางเข้าออกและทางหนีไฟ ไม่มีใครสามารถวิ่งฝ่าเปลวเพลิงที่สกัดทางหนีออกมาได้ แล้วเราจะทำอย่างไร

เปรียบเหมือนกับธนาคารกลางและรัฐบาลที่กำลังเผชิญวิกฤติ เศรษฐกิจกันอยู่ในขณะนี้ ธนาคารเพื่อการลงทุนหรือบริษัทประกันชีวิต-ประกันภัยกำลังถูกอัคคีเพลิงเผา ผลาญจนวอดวาย เราจะช่วยสถาบันการเงินต่างๆเหล่านี้กันอย่างไร แน่นอนว่าเราต้องช่วยสถาบันการเงินต่างๆเหล่านี้ แต่ผลพวงของอัคคีเพลิงที่เกิดขึ้นนั้นได้เผาผลาญระบบการเงินจนวอดวายไปแล้ว ไม่นับรวมชีวิตคนทั้งที่เกี่ยวข้องและไม่เกี่ยวข้องกับสถาบันการเงินอีกมาก มายนับไม่ถ้วนทั่วทุกมุมโลกที่พลอยฟ้าพลอยฝนได้รับผลกระทบ ถูกทำลายอาชีพการงานไปด้วย ทุกคนล้วนได้รับบทเรียน เจ็บปวด สูญเสียจากมหันตภัยที่เกิดขึ้นไม่มากก็น้อยแตกต่างกันไป ขณะที่ความช่วยเหลือที่ได้รับจากนโยบายการคลังนั้นก็สูญเปล่า ไม่ได้ผล และเงินช่วยเหลือเองก็เข้าไม่ถึงคนที่ลำบากเดือดร้อน การใช้นโยบายการคลังกระตุ้นการใช้จ่ายที่เคยประสบความสำเร็จในการปกป้อง ช่วยเหลือระบบการเงินจากหายนะภัย the Great Recession ก็กำลังจะนำพาเราไปสู่ the Great Depression ครั้งใหม่อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากความต้องการในการบริโภคสินค้าและบริโภคของ ภาคเอกชนยังคงหดหายถูกทำลายให้ร่วงหล่นลงไปเรื่อยๆ อย่างไร้รูปแบบ ไร้ทิศทาง (freefall)

ณ ห้วงขณะเวลานี้นั้นคือช่วงเวลาที่เราต้องแก้ปัญหาเรื่อง moral hazard และความอ่อนแอเปราะบางในทุกมิติที่เกิดขึ้นกับระบบสถาบันการเงินซึ่งต้องทำ หลังจากที่เราได้แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าให้ลุล่วงผ่านพ้นไปได้แล้ว วิกฤติเศรษฐกิจเป็นมหันตภัยอันเลวร้ายที่น่าสะพรึงกลัวซึ่งเมื่อมันเริ่มต้น เปิดฉากขึ้นมาแล้วก็จะลุกลามขยายวงกว้างออกไปเรื่อยๆ เราต้องหยัดยืนยอมรับความจริง ยอมรับความเจ็บปวด กัดฟันฝืนทนปฏิรูประบบการเงินที่เสียรูป เสียทรง เสียสมดุลย์ให้กลับมาเข้ารูปเข้ารอยให้ได้อีกครั้งหนึ่ง ดั่งเช่นที่ the Great Depression ได้กวาดเอาคำวิพากษ์วิจารณ์ การโต้แย้งถกเถียงของฮูเวอร์ทิ้งไปแล้วถูกแทนที่ด้วยทฤษฎีใหม่ของเคนส์อย่าง เต็มรูปแบบ the Great Recession ที่กำลังดำเนินไปนี้ก็เช่นกันมันจะนำมาซึ่งแนวทางความคิดใหม่ๆ ความรู้ ความเข้าใจแบบใหม่ๆ เทคนิควิธีการแก้ไขปัญหาแบบใหม่ที่ได้ผลซึ่งช่วยปกปักรักษา เยียวยา และป้องกันวิกฤติเศรษฐกิจที่จะเกิดขึ้นต่อๆไปในภายหลังได้

ที่มา http://seksanpantu.wordpress.com

วิกฤติเศรษฐกิจ 1929 (ตอนที่ 5): หนี้เสีย

หนี้เสีย

 ภาพ http://www.vcharkarn.com

 คำถามที่จะถามก็คือว่าเราทำอะไรกันบ้างกับสินทรัพย์ของ ธนาคารที่ส่อแววว่า กำลังจะมีปัญหาเกิดขึ้นในช่วงที่วิกฤติเศรษฐกิจเริ่มต้นขึ้น ตราบใดที่ตลาดสินเชื่อยังคงเลวร้ายต่อไปเรื่อยๆ และตราบใดที่สินทรัพย์ที่สถาบันการเงินได้มาจากการปล่อยสินเชื่อยังคมมี มูลค่าลดลงต่อไปไม่หยุด ธนาคารก็ไม่สามารถที่จะปล่อยกู้เพิ่มเติมได้หรือแม้ว่าจะยังคงกระทำได้ สถาบันการเงินก็จะเลือกที่จะไม่ปล่อยกู้เพิ่มเติมเพราะกลัวว่าจะกลายเป็น หนี้เสียตามมาในภายหลัง แทนที่จะปล่อยให้ธนาคารต้องต่อสู้ดิ้นรนหาทางออกให้กับหนี้เสียที่เกิดขึ้น ด้วยตัวเอง ให้ระบบแก้ไขตัวเองไปตามธรรมชาติของมัน ผู้กำหนดนโยบายก็จะออกมาตรการต่างๆมาชุดหนึ่งเพื่อดึงหนี้เสียออกจากระบบ ทำให้ระบบธนาคารสามารถกลับมาดำเนินธุรกิจปล่อยสินเชื่อให้กับลูกค้าได้อีก ครั้งหนึ่ง

สูตรสำเร็จที่ภาครัฐนำมาใช้ในการแก้ไขปัญหาสถาบันการ เงินก็คล้ายๆกับการผ่าตัดครั้งใหญ่ที่สุดแสนจะเจ็บปวดนั่นคือ การแยกธนาคารที่ประสบปัญหาออกมาเป็น 2 ธนาคารเป็น good bank กับ bad bank สินทรัพย์ที่ยังดีอยู่ ไม่มีปัญหาก็เอาไว้กับ good bank ส่วนหนี้เน่า สินทรัพย์ที่มีปัญหาก็เอาไปไว้กับ bad bank เมื่อมีการแยกหนี้เสียออกมา good bank ก็สามารถดำเนินธุรกิจปล่อยสินเชื่อต่อไปได้ มีความน่าในใจ สามารถดึงดูดเงินฝาก เงินทุนได้ 

ราคาที่ธนาคารต้องสูญเสียไปอันเนื่องมาจากมาตรการกำจัดหนี้เสียออกจากระบบ บัญชีของธนาคารเพื่อให้ธนาคารดำเนินธุรกิจต่อไปได้นั้นเป็นค่าใช้จ่ายที่ ค่อนข้างแพงที่ผู้ถือหุ้นของธนาคารและเจ้าหนี้ที่ไม่มีหลักประกันต้องกล้ำ กลืนฝืนทน ตัดใจ ตัดหนี้สูญในส่วนนี้ไป คือ ในส่วนที่เป็นหนี้เสียที่ธนาคารต้องยอมตัดขายขายทุนสินทรัพย์ในส่วนนั้นให้ กับ bad bank ในทางกลับกัน bad bank หรือบริษัทบริหารสินทรัพย์ที่เอกชนเป็นผู้จัดตั้งขึ้นก็สามารถทำกำไรได้จาก สินทรัพย์ที่ธนาคารประมูลซื้อมาในราคาถูกๆนั่นเอง

มาตรการในทำนองนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากปี 1988 เมื่อธนาคารเมลลอนมีปัญหาขาดความน่าเชื่อถือ ปัญหาเกิดขึ้นเมื่ออสังหาริมทรัพย์ในพอร์ตสินเชื่อของธนาคารซึ่งปล่อยกู้ให้ กับภาคอุตสาหกรรมกลายเป็นหนี้เสีย ธนคารเมลลอนใช้เงินที่ได้มาจากธนาคารเพื่อการลงทุนดึงสินทรัพย์ที่สงสัญว่า จะเสียออกจากบัญชีทรัพย์สินของธนาคาร โยกสินทรัพย์ด้งกล่าวไปไว้ในบัญชีของธนาคารใหม่ที่ธนาคารจัดตั้งขึ้นมาซึ่ง มีชื่อว่า the Grant Street National Bank นักลงทุนทั่วไปที่ชื่นชอบความเสี่ยงใส่เงินลงทุนของตนเองลงไปในธนาคารใหม่ นี้ พนักงานที่ทำงานกับ bad bank ดังกล่าวมีหน้าที่กว้านซื้อสินทรัพย์มีปัญหา ประเมินราคาสินทรัพย์ และทำกำไรให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้จากสินทรัพย์เสียที่ประมูลซื้อมา 

เมื่อธนาคารเมลลอนปลดเปลื้องสินทรัพย์ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ออกไปได้ ธนาคารเมลลอนก็ฟื้นคืนชีพ กลับมาดำเนินธุรกิจ ยืนอยู่บนขาของตัวเองได้อีกครั้งภายในระยะเวลาอันสั้น เมื่อธนาคาร the Grant Street National Bank ขายสินทรัพย์หมดในปี 1995 ธนาคารดังกล่าวก็เลิกกิจการไป

นี่เป็นมาตรการที่ดีที่สุด มีประสิทธิภาพมากที่สุดในการแก้ไขปัญหาสถาบันการเงิน วิธีการอื่นๆที่เป็นทางเลือกที่ดีน้อยกว่าก็คือการผลักภาระให้กับภาครัฐ ให้รัฐเป็นผู้รับซื้อหนี้เสียของธนาคารอย่างที่ TARP ดำเนินการอยู่ ราคาที่ TARP จะต้องจ่ายเป็นไปตามระบบที่เรียกว่า “reverse auction” คือผู้ขายจะเสนอราคาขายที่ต่ำที่สุดที่ตนเองยอมรับได้ให้กับ TARP เพื่อกำจัดหนี้เสียออกจากระบบบัญชีของธนาคาร ผลของการตั้งราคาซื้อขายดังกล่าวคือทำให้สินทรัพย์มีราคาลดต่ำลง

วิธีดังกล่าวก็เป็นแนวคิดที่น่าสนใจ แต่วิธีการบริหารสินทรัพย์ในลักษณะนี้นั้นเป็นวิธีการที่นำมาซึ่งราคา สินทรัพย์ที่เป็นธรรมจริงๆหรือ ธนาคารที่เข้าร่วมการประมูลก็รู้ ก็เห็นกันอยู่ว่าราคา/มูลค่าสินทรัพย์นั้นมีแนวโน้มว่าจะลดต่ำลงไปเรื่อยๆ แล้วทุกคนทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องก็รวมหัวกันทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้อะไรใดๆทั้ง สิ้นในเรื่องนี้ ยิ่งไปกว่านั้นสินทรัพย์ทั้งหลายเหล่านั้นล้วนแต่เป็นผลิตภัณฑ์ทางการเงิน ที่จะเกิดประโยชน์ได้ก็แต่เฉพาะกับผู้ถือครองหลักทรัพย์/สินทรัพย์ที่เป็น สถาบันการเงินเท่านั้น และสิ่งที่น่าเป็นห่วงเป็นอย่างยิ่งก็คืออำนาจในการต่อรองราคาสินทรัพย์ เพื่อให้ได้ราคารับซื้อสินทรัพย์ที่ต่ำที่สุดนั้น รัฐบาลสามารถต่อรองกับสถาบันการเงินได้มากน้อยแค่ไหน ราคาที่ซื้อได้สูงเกินจริงหรือไม่ ซึ่งท้ายที่สุดแล้วหากเหตุการณ์ดำเนินไปในลักษณะดังกล่าวจริง รัฐบาลก็จะต้องขาดทุนจากเม็ดเงินที่ควักกระเป๋าออกไปรับซื้อหนี้เสียเหล่า นั้น และเมื่อความช่วยเหลือดังกล่าวสิ้นสุด การตัดสินใจเข้าซื้อหนี้เสียของรัฐบาลเพื่ออุ้มสถาบันการเงินดังกล่าวก็จะ กลายเป็นการลงทุนที่มีความเสี่ยงด้วยเงินภาษีที่เก็บมาจากผู้เสียภาษีอากร ชาวอเมริกันนั่นเอง ประชาชนจึงเป็นผุ้เสียหายตัวจริง

ทางเลือกอื่นมีอีกมั๊ย มีครับ เช่น การกำหนดรูปแบบของการที่ภาครัฐจะเข้าไปเป็นผู้ค้ำประกันให้กับธนาคารที่ ประสบปัญหา ประมาณว่าธนาคารมีหนี้เสียอยู่ 5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ธนาคารก็อาจจะยินยอมให้หักส่วนลดสัก 3 พันล้านดอลลาร์เป็นหนี้สูญ แล้วให้รัฐบาลเข้ามาช่วยดูแลหนี้ในส่วนที่เหลืออีก 4.7 หมื่นล้านดอลลาร์ แลกกับการค้ำประกันสินเชื่อของภาครัฐด้วยการยอมเสียเงินไป 3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐเป็นค่าพรีเมียมที่ธนาคารจ่ายให้กับรัฐบาลที่เข้ามาช่วย ค้ำประกันหนี้ที่มีมูลค่าลดลงมาเหลือ 4.7 หมื่นล้านดอลลาร์ให้ ทางเลือกอื่นก็ยังมีอยู่อีก อย่างเช่นการให้รัฐเลือกรับผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์หรือสินทรัพย์ของธนาคาร ที่มีมูลค่าเท่ากับ 3 พันล้านดอลลาร์ที่ธนาคารจะต้องตัดหนี้สูญในส่วนนี้ออกไป

วิธีการในแบบหลังๆนั้ก็คือวิธีการที่มีการนำมาประยุกต์ ใช้กันในสหราชอาณาจักร และรัฐบาลสหรัฐก็นำมาใช้ต่อด้วยการให้การค้ำประกันมูลหนี้มูลค่าหลายแสนล้าน ดอลลาร์ให้กับสินทรัพย์เสี่ยงของ Bank of America และซิตีกรุ๊ป คราวนี้เราลองมาดูกันว่าในทางปฏิบัตินั้นผลจะออกมาเป็นอย่างไร ในกรณีของแบงค์ออฟอเมริกานั้น หนี้เน่าของธนาคารมีมูลค่าประมาณ 1.18 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ มีการตัดหนี้สูญออกไปประมาณ 1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ หลังการให้ความช่วยเหลือครั้งแรกแบงค์ออฟอเมริกาก็ตั้งหลักได้ ธนาคารต้องตัดหนี้สูญไปร้อยละ 10 ของมูลหนี้ทั้งหมด ส่วนหนี้ที่เหลืออยู่อีกร้อยละ 90 นั้นได้รับการค้ำประกันจากรัฐบาล โดยรัฐบาลสหรัฐได้รับผลตอบแทนเป็นหุ้นจำนวนมหาศาลในธนาคารซึ่งมีมูลค่าเท่า กับจำนวนเงินที่รัฐบาลใส่เข้าไปช่วยเหลือนั่นเอง

ส่วนวิธีการ reverse auction นั้นกลับเป็นวิธีการที่ได้รับความนิยมมากกว่า ซึ่งรัฐบาลก็ยังคงต้องเผชิญกับความเสี่ยงว่าความช่วยเหลือที่ให้ไปนั้นจะ เกิดความเสียหายขึ้นมาหรือไม่ ในกรณีของแบงค์ออฟอเมริกา รัฐบาลอาจตั้งสมมติฐานขึ้นมาว่าความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้นั้นน่าจะไม่ มากไปกว่าสิ่งที่แบงค์ออฟอเมริกาได้จ่ายให้กับรัฐบาล(หุ้นในธนาคาร) แต่หากว่ามูลค่าความเสียหายที่เกิดขึ้นมันกลับกลายเป็นว่าสูงกว่าที่รัฐบาล ได้คาดการณ์กันไว้แล้ว รัฐบาลก็จะต้องแบกรับภาระความเสียหายที่เกิดขึ้นเนื่องจากการประมาณการณ์ที่ ผิดพลาดนั้นตามข้อตกลงที่ได้ทำไว้ ผลสุดท้ายก็คือว่ารัฐบาลได้จ่ายเงินภาษีอากรของประชาชนไปให้กับแบงค์ออ ฟอเมริกาสูงเกินมูลค่าที่แท้จริงของสินทรัพย์ที่รัฐบาลได้รับมาเป็นการตอบ แทน รัฐบาลก็จะขาดทุนจากการลงทุนในครั้งนี้ เสียเงินงบประมาณไปกับการตัดสินใจที่ผิดพลาดของธนาคารเอกชน สุดท้ายแล้วภาระทั้งหมดก็ตกอยู่กับประชาชนผู้เสียภาษีอีกนั่นเอง ผู้เสียหายตัวจริง

ในปัจจุบันปัญหาของข้อตกลงในการแก้ไขปัญหาหนี้เน่านั้น ดูเหมือนว่าจะกำลังดำเนินไปบน แนวทางในอีกรูปแบบหนึ่ง โดยยืนอยู่บนพื้นฐานของแนวคิดที่ว่ารัฐบาลเห็นด้วยกับการให้ความช่วยเหลือ ทางการเงินแก่นักลงทุนภาคเอกชนที่ตกลงรับซื้อหนี้เสียไว้แล้วดึงหนี้เสีย ก้อนดังกล่าวออกจากระบบบัญชีของธนาคารที่มีปัญหา นั่นคือแนวคิดพื้นฐานของมาตรการที่เรียกว่า the Public-Private Investment Program : PPIP “Pee-Pip” ที่รัฐบาลนำออกมาใช้ในปี 2009 มาตรการที่ดูเหมือนว่าจะย่ำแย่ที่สุดเท่าที่เคยมีการคิดค้นกันออกมา เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำนับล้านล้านดอลลาร์ที่ปล่อยกู้ให้กับนักลงทุนภาคเอกชนที่ ต้องการเข้าไปประมูลซื้อหนี้เน่าของธนาคาร แล้วรัฐบาลก็ทำให้ข้อตกลงมันดูดีขึ้นมาหน่อยด้วยการเสนอว่าจะใส่เงินทุนลงไป ในสถาบันการเงินที่เข้าร่วมโครงการ

โชคไม่ดีที่เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำดังกล่าวของรัฐบาลไม่ได้ ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้นเลย สถานการณ์ยังคงเลวร้ายต่อไปเช่นเดิม นักลงทุนสามารถเบี้ยวหนี้ได้โดยที่รัฐไม่สามารถลงโทษอะไรได้เลย ในทางปฏิบัตินั้นนักลงทุนเองก็มีแรงจูงใจให้ตั้งราคาเสนอซื้อขายที่เกินจริง เพราะหลังจากการซื้อขายเกิดขึ้นแล้วรัฐบาลก็จะเข้ามาให้ความช่วยเหลือทางการ เงิน จ่ายเงินซื้อหนี้เสียเหล่านั้นไปในภายหลัง ผลก็คือภาคเอกชนเป็นผู้ชนะและได้รับกำไรไปในช่วงที่เศรษฐกิจเดินต่อไปได้ ส่วนภาครัฐก็ต้องแบกรับภาระทางการคลังเอาไว้ในยามที่เศรษฐกิจเกิดปัญหาซึ่ง ก็คือผู้เสียภาษีนั่นเองที่เป็นผู้เสียหายตัวจริง

ดัง นั้น PPIP จึงไม่ได้ดึงดูดความสนใจจากนักลงทุนได้มากนัก นั่นเป็นเพราะว่ารัฐบาลนั้นมีมาตรการให้ความช่วยเหลือภาคธนาคารด้วยวิธีการ อื่นที่ได้ผลมากกว่าอยู่แล้ว ด้วยการตั้งคณะกรรมการขึ้นมากำกับดูแลการถ่ายโอนหนี้เสียออกจากระบบบัญชีของ ธนาคารที่มีปัญหา เพื่อให้สะท้อนภาพมูลค่าที่แท้จริงของราคาสินทรัพย์ตามราคาตลาด ซึ่งมาตรการนี้เป็นนโยบายที่ดีที่ช่วยป้องกันการตกแต่งตัวเลขทางบัญชีของ สินทรัพย์ให้สูงเกินของของสถาบันการเงินเจ้าของสินทรัพย์

ไม่มีมาตรการอะไรที่ทำออกมาแล้วสมบูรณ์แบบ เพียบพร้อมทุกสิ่งทุกอย่าง แต่ก็มีบางมาตรการที่ทำออกมาแล้วดีกว่ามาตรการอื่นๆ โดยเฉพาะแนวคิดเรื่องการแยกหนี้เสียออกมาแล้วถ่ายดอนออกไปไว้กับ bad bank วิธีการนี้คือวิธีการที่รัฐแบกรับภาระต้นทุนค่าใช้จ่ายในการแก้ไขปัญหาของ ธนาคารเอกชนไว้น้อยที่สุด ทั้งยังยืนอยู่บนหลักของความถูกต้อง ชอบธรรม และช่วยให้ธนาคารกลับมามีแรงจูงใจทางธุรกิจ คิดที่จะปล่อยกู้กันอีกครั้ง แต่การนำมาตรการนี้ออกมาใช้นั้นนักลงทุนต้องยอมแบกรับความเจ็บปวดบ้างอัน เนื่องมาจากการตัดหนี้สูญ และการตัดขายสินทรัพย์ออกไปในราคาขาดทุนให้กับบริษัทบริหารสินทรัพย์ ซึ่งในปัจจุบันผู้กำหนดนโยบายและนักการเมืองนั้นไม่ปรารถนาให้เกิดเรื่องแบบ นั้นขึ้น และออกหน้ามาดำเนินการแทรกแซงระบบด้วยตัวเอง โชคไม่ดีที่การแทรกแซงของนักการเมืองนั้นไม่ได้ช่วยให้อะไรดีขึ้น ธนาคารค่อยๆย่ำแย่ลงไปเรื่อยๆ อาการหนักขึ้นเรื่อยๆจนกลายเป็นผีตายซากที่ยืนหยัดอยู่ได้ด้วยกองหนี้ สาธารณะจำนวนมหาศาลของรัฐบาล

เมื่อเราย้อนกลับไปมอง ดูเรื่องมาตรการให้ความช่วยเหลืองบเงินมหาศาลในช่วงวิกฤติเศรษฐกิจที่ภาครัฐ พยายามยื้อชีวิตครั้งแล้วครั้งเล่านี้ ใส่เงินเข้าไปอัดฉีดภาคธนาคารและสถาบันการเงินอื่น และขยายวงเงินคุ้มครองเงินฝาก ขณะที่สินเชื่อของธนาคารยังคงอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่น่าไว้วางใจ รัฐบาลก็ต้องเข้ามาอุ้มช่วยกันต่อไปไม่ให้ตลาดสินเชื่อพังครืนลงไปอีกครั้ง ธนาคารจึงต้องดำเนินมาตรการซื้อหนี้เสียของธนาคารต่างๆหรือแนวทางอื่นๆโดย แปลงหนี้ของภาคเอกชนมาเป็นพันธบัตรรัฐบาลซึ่งมีความมั่นคง ปลอดภัย เชื่อถือได้มากกว่าในสายตาของนักลงทุน รัฐบาลก็ต้องออกมาค้ำประกันหนี้เสียของสถาบันการเงินและออกมาตรการทั้งทาง ตรงและทางอ้อมเพื่อซื้อหนี้เสียดังกล่าวไว้ เม็ดเงินที่รัฐบาลปูพรมลงมานั้นมากมายมหาศาล สูงสุดเป็นประวัติการณ์อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน โชคไม่ดีที่ปัญหาอุปสรรคต่างๆซึ่งรัฐบาลกำลังเผชิญอยู่นั้น มาตรการให้ความช่วยเหลือสถาบันการเงินของรัฐบาลนั้นช่วยสถาบันการเงินได้ อย่างจะแจ้ง ชัดเจน แต่กลับไม่ได้สนับสนุนให้เกิดการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจขึ้นเลย

ที่มา http://seksanpantu.wordpress.com

“ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ” ตอนที่่ 4: ย้อนรอย “วงจรอุบาทว์” วิกฤติ 40

7 พฤศจิกายน 2012

ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ

ไทยพับลิก้า :ในตอนนั้น ในแง่ของตลาดหลักทรัพย์ มองว่าจริงๆ แล้วมันควรจะต้องทำอะไรไม่ทำอะไรไหม เพราะว่ามันปล่อยให้ฟองสบู่

ศิริวัฒน์ : ผมว่าต้องโทษทุกคนทั้งตลาดหลักทรัพย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งตัวดีคือ “แบงก์ชาติ” ผมบอกได้เลย ธนาคารแห่งประเทศไทย (แบงก์ชาติ) ให้ “สัญญาณที่ผิด”

ให้สัญญาณที่ผิดนะครับ เพราะมีใครไม่เชื่อแบงก์ชาติ และมีรัฐบาลไหนไม่เชื่อแบงก์ชาตินะ
พอแบงก์ชาติให้สัญญาณที่ผิด ไม่อยากจะพูดว่าอดีตผู้ว่าแบงก์ชาติที่ให้สัญญาณผิดชื่ออะไร รู้สึกว่าจะก่อนคุณเริงชัย ผมรู้ชื่อแต่ไม่อยากบอกชื่อท่านนะ ก็ให้สัญญาณที่ผิด แล้วยังไปช่วยบริษัทเงินทุนที่กำลังจะเจ๊ง ไปเพิ่มทุนให้เขา ไปให้ซอฟต์โลน จะมีอะไรผมก็ไม่รู้ แต่ตามข่าวที่สื่อออกมาไปมีบัญชีโอดีกับแบงก์นั้น ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยนะมี O/D (Over Draft) นะ แล้วไปจองหุ้นด้วยนะ หุ้นไอพีโอ อันนี้ตามสื่อนะ

ผมก็บอกว่าถ้าเป็นประเทศอื่นนะ ถ้าถูกกล่าวหาอย่างนี้แล้วเป็นเรื่องจริงนะ ต้องลาออกแล้ว แล้วตอนหลังก็พิสูจน์ว่าเป็นเรื่องจริง แล้วแบงก์นั้นในที่สุดแบงก์ชาติอัดเงิน ให้กองเงินฟื้นฟูฯ อัดไปกี่พันกี่หมื่นล้านผมก็ไม่รู้นะ ทั้งเพิ่มทุนทั้งให้ซอฟต์โลน แล้วแบงก์นั้นก็เจ๊ง พอจำกันได้ไหม

เพราะฉะนั้น เงินส่วนนั้น แล้วคนที่ได้ประโยชน์หนีไปต่างประเทศ และในที่สุด 10 กว่าปีกว่าจะตามตัวกลับมาได้ เงินหายกันไปกี่พันล้าน ตอนนี้ติดคุกกันเป็นร้อยปี ใช่ไหม อันนั้นคือในช่วงเวลานั้นผมต้องโทษธนาคารแห่งประเทศไทย ต้องโทษผู้ว่าการ

ส่วนรัฐมนตรีคลังนั้นเป็นการเมือง มาเดี๋ยวก็ไป เดี๋ยวก็กลับมาอีก แต่ผู้ว่าฯ ต้องอยู่ พอเป็นอย่างนี้ภาษาอังกฤษเรียก fault signal คือสัญญาณที่ผิด เอกชนก็ว่ากันไปใหญ่ พอคราวนี้พอวิกฤติมาก็ตัวใครตัวมันแล้ว

คนที่โดนก็คือผู้ประกอบการอย่างพวกผม พอโดนปุ๊บแบงก์ก็โดนตาม จำได้ไหม ตอนนั้นแบงก์เพิ่มทุนไม่ได้ ผมจำแม่นเลย

ตอนนั้นผมก็ถือหุ้นธนาคารไทยพาณิชย์ ธนาคารไทยพาณิชย์ก็เกือบเจ๊งเหมือนกันนะ เพิ่มทุนไม่ได้ จนกระทั่งคุณธารินทร์ต้องบอกคุณชุมพล ณ ลำเลียง ไปบอกฝรั่งเลย ฝรั่งเพิ่มทุนให้ไทยพาณิชย์เท่าไรกระทรวงการคลังเพิ่มให้เท่านั้น ไม่งั้นไทยพาณิชย์วันนี้ก็กลายเป็นฝรั่งพาณิชย์ไปแล้วเหมือนแบงก์อื่น ๆ เห็นไหมแบงก์ไทยกลายเป็นแบงก์ฝรั่ง แม้แต่ธนาคารหวั่งหลีของตระกูลหวั่งหลี

ไทยพับลิก้า : ธนาคารนครธน

ศิริวัฒน์ : ธนาคารนครธนวันนี้ก็กลายเป็นธนาคารสแตนดาร์ด ชาร์เตอร์ด แบงก์ออฟเอเชียของตระกูลอะไรก็จำไม่ได้แล้ว วันนี้ก็กลายเป็นธนาคารยูโอบี ธนาคารแหลมทอง อะไรก็เจ๊งกันหมดไปรวมอะไรกันหมด เดี๋ยวนี้เป็นแบงก์อะไรก็จำกันไม่ได้ ธนาคารศรีนคร ธนาคารมหานคร ก็ไปกันหมด
ดังนั้นผมก็เลยคิดว่ากรรมมันก็มาตกกับภาคเอกชน

ส่วนการที่บอกว่าลอยตัวค่าเงินบาทหรือลดค่าเงินบาทใครจะได้ประโยชน์ยังไง อันนี้ผมไม่รู้ แต่ผมรู้ว่าต่างประเทศที่มาซื้อหนี้เน่า ที่เราเรียก ปรส. (คณะกรรมการปฏิรูประบบสถาบันการเงิน) ตอนหลังสื่อก็เขียนว่า “ปล้นรอบสอง” (หัวเราะ) ก็บอกว่า โอเค สถาบันการเงินมาซื้อหนี้เน่าแล้วจะทยอยขายเอาทุนเพื่อมาซื้อหนี้เน่า ในที่สุดก็ไม่เป็นแบบนั้น สื่อรู้ดีกว่าผมอีก

ในที่สุดก็ไปเรียกลูกหนี้มา เพราะเขาประมูลไปประมาณ 28% อันนี้ตามสื่อเลยนะ เสร็จก็ไปเรียกลูกหนี้มา ซื้อคืนไหม 50% บางคนก็เอา บางคนก็ไม่เอา เสร็จเขากำไรไป 20% สบาย ๆ บางคนก็ไม่เอา ในที่สุดก็ต้องฟื้นฟูเพิ่มทุนเข้าไป อ้าว กลับเข้าไปเข้าตลาดหุ้นกันใหม่ ซึ่งช่วงนั้นอยู่ในกระบวนการ Rehab คือกลุ่มบริษัทที่ปรับโครงสร้างหนี้

ทีเรียกว่า Rehab นั่นก็เป็นกระบวนการที่ว่าหลังจากภาคเอกชนฟุบแล้ว ก็ทำให้รัฐเหนื่อย เหนื่อยเพราะภาษีได้น้อยลง ตลาดหุ้นมาร์เก็ตแคปหายไปตั้งไม่รู้กี่แสนล้าน

ผมจำได้ ขนาดแบงก์กรุงเทพยังแทบไม่รอด คุณชาตรี โสภณพนิช พวกคุณไปสัมภาษณ์ ท่านยังบอก “ผมเป็นเจ้าสัวเยสเตอร์เดย์” (หัวเราะ)

เจ้าสัวเยสเตอร์เดย์ เจ๋งกันหมด คุณอย่ามาว่าแบงก์เกอร์รวยเลย แบงก์เกอร์ก็เจ๊ง แบงก์กรุงเทพเหลือ 30 กว่าบาท ผมจำได้ เพราะฉะนั้นมันก็เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติของมัน วันนี้เราก็โอเค ค่อยๆ ฟื้นขึ้นมา

ไทยพับลิก้า :นอกจากว่าแบงก์ชาติทำนโยบายผิด ในแง่ของตัวนักลงทุนเอง จะโทษตัวเองด้วยใช่ไหม


ศิริวัฒน์ : ครับ ต้องโทษตัวเองด้วยครับ เพราะเราอยู่ในวังวนตอนนั้นที่เรียกว่าฟองสบู่ เอาอย่างนี้ พูดง่ายๆ 1. เงินหาง่าย ถ้าลองย้อนกลับไปตลาดหุ้นมัน 30 กว่าปีแล้ว จำได้ไหม ตอนนั้นคนทำงานลาออกจากงานมาเล่นหุ้น

ไทยพับลิก้า : ค่ะ ใช่

ศิริวัฒน์ : ผมจำแม่นเลย ก็เพราะเงินมันหาง่าย วันหนึ่งหาได้ 2-3 หมื่น จะไปทำ ทำไหมเงินเดือนหมื่นหนึ่ง หมื่นห้า เรามาเล่นหุ้น เสร็จแล้วก็ไปเล่นมาร์จิน ก็เหมือนผมครับ ก็เลยเลยเถิดไปเรื่อยๆ โห โบรกเกอร์ก็ปล่อยมาร์จินกันใหญ่ ฉะนั้นมันก็เลยเถิด ถามว่าฟองสบู่ใช่ไหม ใช่ หลายบริษัทซื้อขายกัน P/E (Price to Earnings Ratio) 30-40 เท่า ราคาตลาดสูงกว่าบุ๊กตั้งหลายเท่าตัว ก็ยังเล่นกัน
ช่วงนั้นบอกไหนจะเพิ่มทุนอย่างโน้นอย่างนี้ นักข่าวก็ไล่กันใหญ่ ในที่สุดก็เป็น domino theory ต้องโทษตัวเองด้วยครับ

ไทยพับลิก้า : วันนี้ถ้าย้อนกลับไป จะบอกว่าบทเรียนตอนนั้นมันเป็นยังไง

ศิริวัฒน์ : โอเค ถามก็คือมัน “เจ็บปวด” ว่าคนเราถ้าทำอะไรเกินตัวก็ตามที่พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว “เศรษฐกิจพอเพียง” พระองค์ท่านก็สอนสอนว่า คนเราต้องพึ่งตนเอง ทำอะไรก็พอประมาณ เดินทางสายกลางนั่นเอง สร้างภูมิคุ้มกันที่ดี

ผมว่าช่วงนั้นเศรษฐกิจไทยคืออย่างที่บอก หลงละเริงคิดว่าข้าพเจ้าจะเป็นเสือตัวที่ 5 ที่ 6 ตามต่างประเทศให้สมญา เราคิดว่าเราแน่ ต่างประเทศก็ให้เงินกู้ อย่างที่เมื่อกี้พูดไปนะครับ เฮ้ยไปให้เงินประเทศไทยดีกว่ามันกำลังเป็นเสือตัวที่ 5 ให้มาเลเซียดีกว่า อะไรอย่างนี้ เสร็จแล้วทุกคนก็ไปทางนั้นโดยที่ลืมคิดไปว่าวันหนึ่งต้องใช้เงินคืนเขานะ มันไม่ใช้ฟรีนะ แล้วไปพึ่งเงินคนอื่นไม่ได้พึ่งตนเอง

ถ้าคิดกลับไปได้วันนั้น ถ้าทำอย่างพอเพียงมันก็รวยได้ แต่รวยอย่างพอเพียง ก็คือพึ่งตัวเองให้มากที่สุด พึ่งคนอื่นน้อยหน่อย เพราะพอถึงเวลาแล้วคนอื่นเขาก็มาเอาคืน เราก็ต้องคืนให้เขา โดยเฉพาะอย่างยิ่งสร้างภูมิคุ้มกันในตัวให้ดี

ผมว่าช่วงนั้นนักธุรกิจส่วนใหญ่นะครับ เอาหุ้นเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ราคาหุ้นมันขึ้น มูลค่าก็เพิ่ม เพราะฉะนั้นตัวเองก็ร่ำรวย พอร่ำรวยเสร็จแล้วก็เอาใบหุ้นนั้นไปจำนำธนาคาร ก็ได้เงินมา ถูกไหมครับ แบงก์ก็ให้เงินมาประมาณ 50% ของมูลค่าหุ้น แล้วก็เอาเงินส่วนหนึ่งไปเล่นหุ้นต่อ หุ้นตัวเองนะ ทำให้หุ้นมันขึ้นไป บางส่วนก็เอาไปซื้อที่ดิน

ช่วงนั้นเอง ผมจำแม่นเลยว่า ก่อนจะเกิดวิกฤติ รู้สึกสมัยอดีตนายกฯ ชาติชาย ชุณหะวัณ ราคาที่ดินก็ขึ้นๆ ทุกคนก็ไปเก็งกำไรที่ดินหมดนะครับ ฟองสบู่ชัด ๆ ผมจำแม่นเลยว่าซื้อขายที่ดินกันเนี่ย วางหูโทรศัพท์ราคาเปลี่ยนแล้วนะ รายหนึ่งเปลี่ยนไปกี่หมื่นกี่แสนไม่รู้ บอกคุณไม่เอาใช่ไหม โอเค เสร็จปุ๊บ คุณโทรมาอีกที สมมติคุณซื้อกับผม ไร่หนึ่งจากแสนหนึ่งเป็นแสนห้าแล้ว โห คุณศิริวัฒน์แพง ไม่เป็นไรวางสายเดี๋ยวอีกชั่วโมงโทรมา 3 แสนแล้ว

ช่วงนั้นมันอย่างนั้นจริงๆ นะ ก็คือฟองสบู่ แบงก์เองทำไง ก็ปล่อยของให้มีโฉนดเท่านั้นเอง แล้วที่โกงกันน่ะ บางแบงก์ที่เจ๊งน่ะ ก็ไปซื้อที่ดินตามต่างจังหวัดเป็นพันๆ ไร่ บางคนผู้บริหารก็ไปตั้งบริษัทนอมินีขึ้นมา มูลค่าแค่ 10 ล้าน โอโห! ขอกู้แบงก์พันล้าน แล้วก็เสวยสุขกัน แต่ก็โอเค ตอนนี้ก็รับโทษกันไปเยอะแยะ อะไรอย่างนี้

พอเป็นอย่างนี้เยอะช่ วงนั้นก็เกิดภาวะฟองสบู่ ปุ๊บๆๆๆ พอมันแตก โพล๊ะ! คราวนี้ โห ไปกันใหญ่เลย

ไทยพับลิก้า : ในแง่ของเป็นนักลงทุนรายใหญ่นี่คือ ถ้าเกิดมองกลับไป จริงๆ แล้วตลาดหลักทรัพย์ควรจะมีนักลงทุนรายย่อยเยอะขนาดนั้นไหม ช่วงนั้นทุกคนต่างก็เข้ามาเต็มไปหมด

ศิริวัฒน์ : ครับ คือจำนวนนักลงทุนมันวัดกันไม่ได้สักที แต่ตลาดหลักฯ จะบอกได้เสมอว่ามีนักลงทุนทั้งหมดทั่วประเทศกี่แสนราย ในกรุงเทพฯ เท่าไหร่ ต่างจังหวัดเท่าไหร่ จำได้ไหม ตอนนั้นโบรกเกอร์พยายามไปเปิดออฟฟิศสาขาต่างจังหวัดเยอะแยะ เพราะตลาดหลักทรัพย์บอกว่าควรไปขยายฐานนักลงทุนที่ต่างจังหวัด ก็ไปเปิดกันใหญ่ ก็เลยทำให้บางโบรกเกอร์ไปโกงกันใหญ่เปิดออฟฟิศ โทษนะ อย่างสาขาหนึ่งใช้เงิน 10 ล้าน จริงๆ สร้างไปแค่ 5 ล้าน แต่เบิก 10 ล้าน อีก 5 ล้าน เข้ากระเป๋าใครไม่รู้ ในที่สุดตลาดหลักทรัพย์ ก.ล.ต. ก็ส่งเสริม คราวนี้มันก็ไม่ได้เป็นแบบนั้น เพราะว่านักลงทุนส่วนใหญ่ยังอยู่ในกรุง ในหัวเมืองใหญ่มากกว่า ส่วนนักลงทุนหรือนักเล่นหุ้นจะมากน้อยแค่ไหนมันก็ต่างกัน

แต่ผมขอพูดสรุปว่า ถ้าคุณจะเรียกว่านักลงทุนหรือนักเล่นหุ้นรวมทั้งหมด “โลภ” ทั้งนั้น รวมทั้งผมด้วย คนเราพอถึงคำว่าโลภมันไม่มีที่สิ้นสุด

จำได้เลยช่วงนั้นนักลงทุนเยอะแยะ รวมทั้งผมด้วย ขายเสร็จกำไรนะ เสียดาย หุ้นขึ้นต่อไป ซื้ออีก ซื้อสูงกว่าที่เราเพิ่งขาย ก็อ้าวกำไรอีก ก็ไปซื้อสูงกว่าที่เราขายมันก็เป็นขั้นต่อขั้นไป อ้าว! พอเวลาขาลง โอ้โห 100 บาท เรายังกล้าซื้อเลย 50 บาท ทำไมไม่ซื้อ ก็ซื้อถัวเฉลี่ย ถัวเฉลี่ยจนระทั่ง 20 บาท ไปไม่ไหวแล้ว เลยต้องเล่นมาร์จินถูก บังคับขายก็ต้องขาย ขายเสร็จขาดทุน หุ้นกลับขึ้นมาใหม่

ดังนั้น ทั้งหมดมันเกิดเพราะความโลภ โลภที่ไม่พอ โลภที่กำไรไม่พอ โลภที่รู้สึกว่ามันต่ำมาเราต้องซื้อถัวเฉลี่ย ดังนั้นเราต้องโทษตัวเองก่อนว่าเกิดความโลภ พอเป็นอย่างนี้ แน่นอน ฟองสบู่เกิดขึ้น มันแตก ทุกคนรับกรรมหมด นักลงทุนรับก่อน เสร็จแล้วก็โบรกเกอร์ เพราะนักลงทุนคุณจะมีกี่แสนไม่รู้ พอเวลาตลาดมันลงเหลือไม่กี่หมื่น แล้วที่หลายๆ หมื่นก็ยังเป็นหนี้มาร์จิน เลย จากหลายๆ แสนเหลือไม่กี่หมื่น ค่าคอมมิชชันของโบรกเกอร์ก็ลดลง แล้วตอนนั้นจำได้ไหม ไลเซนโบรกเกอร์ใบหนึ่งเกือบร้อยล้าน
ร้อยล้านน่ะ! เดี๋ยวนี้ไปดู แทบจะไม่มีค่า

เพราะตอนนั้นโบรกเกอร์รายได้เยอะ ค่าคอมมิชชันเยอะ ตอนนั้นอยู่ที่ประมาณจุดห้าเปอร์เซ็นต์ ยังไม่มีต่อรองเหมือนวันนี้ วันนี้เกือบ 0% แล้วอะไรพวกนี้ มันก็เลยโอ้โห ดีเว้ยเป็นโบรกเกอร์ซื้อขายไลเซนกัน พอเกิดวิกฤติก็ต้องมาร์จินเอย มานั่งฟ้องลูกค้า ค่าคอมมิชชันก็น้อยลง วอลุมก็หดลง เร่ขายไลเซนกันใหญ่

ทั้งหมดนี่ภาษาเศรษฐศาสตร์ก็มี ภาษาอังกฤษเขาเรียกว่า Vicious circle หรือ “วงจรอุบาทว์” อะไรก็แล้วแต่ที่ไม่ได้เป็นความจริง ของจริง มันจะเกิดวงจรอุบาทว์

ที่มา http://thaipublica.org/

“ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ” ตอนที่่ 3 : 15 ปี “ศิริวัฒน์แซนด์วิช” ก้าวสู่ตลาด MAI

ตอนที่่ 3 : 15 ปี “ศิริวัฒน์แซนด์วิช” ก้าวสู่ตลาด MAI

7 พฤศจิกายน 2012

ไทยพับลิก้า : กลับมาที่ ศิริวัฒน์แซนด์วิช 15 ปีแล้ว ที่ล้มลุกคลุกคลานมา วันนี้ก็ยืนได้แล้ว

ศิริวัฒน์ : จริงๆ ถามว่ายืนได้แล้วก็พอยืนได้ แต่ยังต้องพึ่งคนอื่นอยู่ เช่น สินค้าก็ต้องเพิ่งเขา เพราะเราไม่มีโรงงานเอง เพราะเราไม่มีทุน เราเรียกว่า outsource คือ ไปพึ่งเขาให้เขาผลิตให้ การที่ให้เขาผลิตให้ก็แน่นอนเขาบวกกำไรเรียบร้อย ต้นทุนเราก็สูง พูดง่ายๆ ภาษาชาวบ้าน คือ วันนี้ “กินน้ำใต้ศอกเขา”
แต่จะทำไง เพื่อให้ชีวิตอยู่รอดก่อน เราก็ต้องกินน้ำใต้ศอกเขา

ตั้งแต่วันแรกที่ผมขายเมื่อปี 40 วันนี้ก็พัฒนา ถามว่าพัฒนาไปถึงขนาดไหน ก็เริ่มมีสินค้าหลายๆ อย่าง เพราะแซนด์วิช แม้แต่ข้าวกล้องห่อสาหร่ายสีดำๆ ใช้ข้าวไทยทำก็ถือว่าขายดี แต่ทุกอย่างต้องสด สดก็คือว่าถ้าขายไม่หมดก็ต้องเข้าเนื้อ เพราะผมไม่เคยปรับลูกน้อง ก็เพียงแต่บอกเขาขายให้เหลือน้อยๆ หน่อยอย่าสั่งเยอะ ก็พัฒนาวันนี้มีข้าวกล้องอบกรอบ มีน้ำมะเม่าอายุปีหนึ่ง เป็นน้ำผลไม้จากสกลนคร คนไทยส่วนใหญ่ยังไม่รู้จัก แล้วก็เปิดร้านกาแฟชื่อ Siri Deli สมัยก่อนชื่อ Coffee Conner ตอนนี้รีแบรนด์ใหม่ เลยใช้ชื่อว่า Siri Deli

ด้วยความเมตตาของโรงพยาบาลกรุงเทพเหมือนเดิม ผู้บริหารก็ช่วยผม ให้เปิดที่โรงพยาบาลกรุงเทพ โรงพยาบาล BNH วันนี้มีสาขาใหม่ที่พญาไทสาม ถนนเพชรเกษม ก็ทำไป ถามว่าทำไมต้องทำ ที่ต้องทำเพราะวันนี้เด็กๆ ที่จะมายืนขายแซนด์วิชไม่มีแล้วครับ

ลูกค้ามักจะแซวผมว่า “โอ้ย เดี๋ยวนี้ดีแล้วนะ ก็เลยไม่ยอมยืนขายข้างถนน” ผมก็บอกพี่ครับ ผมหาเด็กไม่ได้ ถ้าพี่หาเด็กได้ผมให้ค่าหัวเลยนะพี่ หาเด็กผู้ชายให้ผมคนหนึ่งถ้าผ่าน probation (ทดลองงาน) 3 เดือน ผมให้พี่พันหนึ่งเลยนะ พี่หาไปเหอะ หาไม่ได้หรอก เด็กมันเลือกงาน แล้วบางคนก็บอก “ทำไมไม่ไปใช้พม่า”

โอ้โห! ผมบอกยิ่งไม่เอาเลยครับ เสียภาพลักษณ์

แต่วันนี้ก็ยังดีครับผมมี “โครงการศิริวัฒน์แซนด์วิชจูเนียร์” ช่วงปิดเทอมใหญ่ก็จะมีเด็กนักเรียนจากต่างจังหวัดที่พ่อแม่ยากจนมาขาย แซนด์วิช ใส่ชุดนักเรียนนะครับ จะเห็นตามบีทีเอส จะขาย 2 เดือน ช่วงปิดเทอมใหญ่ หาเงินได้ 1-2 หมื่นกว่าบาท ก็จะมีช่วงนั้นที่เห็นคนขายแซนด์วิชเยอะหน่อย เป็นเด็กนักเรียน

ในเมื่อไม่มีทางออก มันต้องดิ้นรน เราไม่มีทุนจะไปเปิดตามห้าง พูดง่ายๆ คือห้างแพง เราก็ต้องโรงพยาบาล ด้วยความคิดที่ว่า เราโตมาจากโรงพยาบาลกรุงเทพ อันนี้ถ้าเราไปโรงพยาบาลปีหนึ่งก็เปิด 365 วัน ไม่มีวันหยุด เหมือนห้างแต่ค่าใช้จ่ายถูกกว่าเยอะ เพียงแต่ว่ายอดขายจะดีไม่ดีนะ

เราไม่มีทางออก เราก็โอเค พอไปได้เรื่อยๆ แล้วก็พวกข้าวกล้องอบกรอบ เราก็เอาไปขายร้าน Siri Deli เราก็ขายทั้งกาแฟทั้งแซนด์วิช ก็ด้วยแนวคิดที่ว่า เอาล่ะ เราก็มีหนึ่งแห่ง แต่ละสาขาเราก็มีของขายหลายๆ อย่าง วันนี้ก็มีพญาไท 3 แล้วก็อาจจะได้ไปเปิดที่โรงพยาบาลบางโพ แถวบางซื่อนะครับ ตอนนี้เขาก็พิจารณาอยู่เป็นเคาน์เตอร์เล็กๆ แห่งหนึ่งก็ใช้เนื้อที่ 20-30 ตารางเมตรเท่านั้นละครับ ทำไมไม่ใช้เยอะ ใช้เยอะค่าเช่าเยอะ ทุกอย่างต้องคิดแบบประหยัด คือ ประหยัดก่อนด้วยประสบการณ์ว่าสิ่งที่เราสามารถบริหารตัวเราเองได้ก็คือค่า ใช้จ่าย

วันนี้จะใช้ 100 บาท หรือจะใช้ 50 บาท อยู่ที่เราถูกไหม แต่เราจะหาได้ 100 บาท หรือ 50 บาท อยู่ที่ลูกค้า ลูกค้าจะซื้อเท่าไหร่ อยู่ที่ลูกค้า ดังนั้นผมถึงบอกว่าบริหารค่าใช้จ่ายให้มันน้อยที่สุด ส่วนลูกค้าจะซื้อ 50 บาท หรือ 100 บาท อยู่ที่ลูกค้า ถ้าซื้อ 50 บาท เราก็พอได้กำไร ถ้าซื้อ 100 บาท เราก็ได้กำไรเยอะ แต่อันนั้นเราไม่สามารถควบคุมได้ ผมจึงใช้หลักอย่างนี้ทำไปเรื่อยๆ

ลูกค้าหลายคนก็บอกว่า แล้วทำไมคุณไม่ไปใช้ขนมปังถูกๆ แซนด์วิชคุณจะได้ลดราคา คุณไปใช้ขนมปังยี่ห้อนี้สิ ชิ้นหนึ่งคุณอาจจะขาย 20 บาท คุณก็มีกำไร คุณขายดีนะ ผมก็บอกพี่ครับ ขอบคุณที่แนะนำ เพราะผมต้องการขายคุณภาพ ผมขายได้น้อยกว่าคนอื่นเขา อย่างข้าวกล้องอบกรอบผมไม่ใส่ผงชูรส ผมใช้ข้าวไทย ลูกค้าก็บอกทำไมคุณไม่ไปขายเหมือนยี่ห้อนั้น เขาใส่ผงชูรสเพียบเลย แล้วเอาแป้งและธัญพืชอะไรไม่รู้มาผสม ขายได้ เขาขายถูกกว่าคุณ ครับพี่ครับ เขาขายดีกว่าผมเป็นร้อยเท่าครับ แต่ผมเลือกที่จะให้ลูกค้าทานของผมเข้าไปแล้วดีต่อสุขภาพ



อย่างน้ำมะเม่า ขอประชาสัมพันธ์นิดหนึ่ง คนไทยส่วนใหญ่ไม่รู้จัก เป็นผลไม้ท้องถิ่น มีเยอะที่สกลนคร มีประโยชน์เพียบ มีธาตุเหล็กเยอะ ช่วยป้องกันโรคโลหิตจาง มีสารต้านอนุมูลอิสระ มีกรดอะมิโนตั้ง 18 ชนิด มากกว่าผลไม้อย่างอื่น มากกว่าแครอท มากกว่าแอปเปิล ที่สำคัญเป็นของไทย วันนี้เกษตรกรปลูกมะเม่าที่ อ.พูพาน จ.สกลนคร เขาขายลูกมะเม่าได้ราคาจาก 10 ปีที่แล้ว 1 กิโลได้ 7-8 บาทเดี๋ยวนี้เขาขายได้ถึงกิโลละ 35 บาท เพราะฉะนั้นเกษตรกรดี โรงงานผลิตให้ผมดี ผมมีสินค้าขาย มีกำไร คุณเป็นลูกค้าผม ดื่มเข้าไปดีต่อสุขภาพ

แล้วผมก็เปลี่ยนแนวคิดว่า ต่อไปผมขายอะไรต้องเป็นอาหารและเครื่องดื่ม ผู้ผลิตให้ผมจากต่างจังหวัดท่านก็ต้องมีมาตรฐานโอทอปสี่ดาวห้าดาว คือผมไม่มีแล็บ ไม่มีอาร์แอนด์ดี ไม่มีวิจัย ผมก็เลยเอาที่ได้โอทอป ถ้าดาว 2 ดาวนี่ไม่ขายนะพี่ พี่ไปสี่ดาวห้าดาวก่อนผมจะขายให้พี่ ลองขายดู ขายดีพี่ผลิตให้ยี่ห้อผมได้ไหม เป็นโออีเอ็มให้ผม ก็จะคิดไปเรื่อยๆ ทีนี้ ถ้าผมทำอย่างนี้ ผมทำไปเรื่อยๆ

ผมก็คือ สร้างมูลค่าเพิ่มขึ้นให้กับดินประเทศไทย อะไรที่ขึ้นจากดินประเทศไทยมาแปรรูปผมขายนะ อย่างข้าวกล้องอบกรอบนี่ มะเม่านี่ แล้วก็ยังมีตัวอื่นๆ อีก ผมก็จะไปงานไทยเฟคบ้าง งานโอทอปบ้าง ที่เขาส่งออก แล้วก็ไปดูว่าสินค้าไหนที่ชั้นอาหารเราและเครื่องดื่มรับ

ไทยพับลิก้า : เอาประสบการณ์จากช่วงวิกฤติมาใช้หรือเอาประสบการณ์จากช่วงที่นั่งเป็นเอ็มดีตอนนั้นมาใช้อย่างไรบ้าง


ศิริวัฒน์ : ถ้าถามว่าในธุรกิจปัจจุบันที่ทำอยู่ ก็ประสบการณ์จากทั้งเอ็มดีบริษัทหลักทรัพย์เอเชีย เป็นทั้งนักลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ เจอทั้งวิกฤติผ่านมาผสมผสานอยู่ในหม้อใบนี้ คนๆๆ ปรุงๆๆ นี่ก็ออกมาไอเดียที่ว่า ต้นปีหน้าจะยื่น filingให้กับ ก.ล.ต. เพื่อนำธุรกิจนี้เข้าตลาดหุ้นเอ็มเอไอ (Market for Alternative Investment – MAI)

แต่เล็กมากนะครับ อย่าไปคิดว่าใหญ่ เพื่อให้กระจายให้มหาชนและประชนจะได้มาช่วย แน่นอนผมกับครอบครัวก็ต้องถือหุ้นใหญ่อยู่ แล้วเราก็ค่อยๆ ทำไป และเผื่อว่าวันหนึ่งในอนาคตมีบริษัทใหญ่ข้ามชาติสนใจเรา เราก็ให้เขาซื้อหุ้นไปส่วนหนึ่ง เพื่อให้เป็น…เขาเรียกพันธมิตรทางธุรกิจ อะไรอย่างนี้ ค่อยๆ ไป
วันนี้ต้องเรียนว่าทุกอย่างด้วย เอา “ประสบการณ์ทุกแขนง” ซึ่งอยู่ในตัวผมอยู่ในหัวสมองผม เอามาผสมผสานกัน

หลายๆ ท่านบอกว่าทำอย่างนี้ก็ดีอยู่แล้ว เป็นครอบครัว ทำไมต้องเอาเข้าตลาดหลักทรัพย์
ผมก็บอกผมมีอีกแนวคิดหนึ่ง คือ เข้าตลาดหลักทรัพย์มันยุ่งวุ่นวาย ต้องชี้แจง ต้องมีผู้ตรวจสอบ ผมบอกผมยินดี คือต้องเข้ากระบวนการให้มันโปร่งใส แต่ว่าเราสามารถโตได้ เพราะเราทำอย่างนี้ก็ยังคงเป็นครอบครัว พูดง่ายๆ เราหา “มืออาชีพ” ไม่ได้ ถึงแม้วันนี้จะมีลูกๆ เข้ามาช่วย แต่ถ้าจะโต มันก็ต้องมีมืออาชีพ

ก็คิดว่ามันน่าจะเป็นตัวอย่างอันหนึ่งจากคนที่ล้มแล้วลุก โดยเฉพาะต้อนล้มอายุ 48 มีหนี้เกือบพันล้าน ก็ไม่เคยคิดทางธุรกิจว่ามันจะเป็น ไม่เคยคิดนะในช่วงนั้น เพื่อเป็นกำลังใจให้กับหลายๆ คน ซึ่งเจอในภาวะเศรษฐกิจ ต้องเข้าใจอย่างว่าเศรษฐกิจดีก็มีคนเจ๊ง เศรษฐกิจไม่ดีก็มีคนประสบความสำเร็จ

ดังนั้น เราจะอยู่ในช่วงไหนก็ตาม มันก็จะต้องมีทั้ง 2 อย่าง ผมก็อยากจะให้เห็นว่า เออ เขาก็ทำได้นะ ถ้าเกิดสมมติใครก็แล้วแต่เจอวิกฤติบอก เฮ้ย แล้วทำไมเขาทำได้วะ อะไรอย่างนี้ อันนี้ไม่ใช่เฉพาะประเทศไทยนะครับ ประเทศมาเลเซียเพื่อนบ้านเชิญผมไปบ่อยที่สุด ไปพูดให้เอสเอ็มอี ผู้ประกอบการเอสเอ็มอี ว่า “อย่าท้อ” เขาก็มีปัญหา ทุกแห่งทุกประเทศมันมีปัญหาหมด คนที่ประสบความสำเร็จก็ไม่ฟังผม ไม่เห็นจำเป็นเลย แต่คนที่ล้มเหลวเขาก็จะฟัง

ที่มา http://thaipublica.org

“ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ” จากเศรษฐีพันล้าน สู่พ่อค้าแซนด์วิช

“ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ” จากเศรษฐีพันล้าน สู่พ่อค้าแซนด์วิช

ในโอกาสครบรอบ 15 ปี วิกฤติ 2540 ซึ่งถูกบันทึกเป็นหนึ่งในประวัติศาสตร์วิกฤติเศรษฐกิจการเงินโลก ที่มีผลกระทบรุนแรงและสร้างความเสียหายมหาศาลให้กับประเทศในเอเชีย โดยเฉพาะประเทศไทยซึ่งเป็นจุดกำเนิดของวิกฤติ แต่ 15 ปีผ่านมา ผู้ที่เกี่ยวข้องกับวิกฤติครั้งนั้น ทั้งผู้ก่อวิกฤติ ผู้แก้วิกฤติ และผู้ที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติ มีการปรับตัว และได้เรียนรู้อะไรจากวิกฤติครั้งนี้บ้าง และประเทศไทยซึ่งฝ่ามรสุมวิกฤติครั้งนั้นมาได้จนถึงปัจจุบัน มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญหรือไม่อย่างไร เพื่อตอบโจทย์คำถามดังกล่าว สำนักข่าวไทยพับลิก้าได้รวบรวมบทสัมภาษณ์บุคคลที่เกี่ยวข้องมานำเสนอในซีรี ส์ “15 ปี วิกฤติ 2540 ประเทศไทยอยู่ตรงไหน”

ความรุนแรงของวิกฤติ 2540 ทำให้เศรษฐีหลายคนในเมืองไทยที่ “ไม่ได้ล้มบนฟูก” บาดเจ็บสาหัสกันถ้วนหน้า จนบางคนถูกเรียกว่า “คนเคยรวย” หรือ “เทวดาตกสวรรค์” แต่บางคนก็เรียกตัวเองว่า “เศรษฐีเยสเตอร์เดย์”
“ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ” คือหนึ่งในนั้น ก่อนวิกฤติ 2540 เขาคือ ตำนาน “อัศวินม้าขาว” ที่นักลงทุนในตลาดหุ้นไม่มีใครไม่รู้จัก และเขายังเป็นเจ้าพ่ออสังหาริมทรัพย์ขายคอนโดหรูให้เหล่าเศรษฐี แต่พิษ วิกฤติ 2540 ทำให้เขาล้มละลาย สถานะเปลี่ยนจากเศรษฐีพันล้าน และนักลงทุนรายใหญ่ในตลาดหุ้น ที่มีสำนักงานใหญ่โต ทำงานนั่งห้องแอร์เย็นสบาย มาเป็นพ่อค้าขายแซนด์วิชข้างถนนริมฟุตบาท ที่ใครๆ ก็รู้จักในนาม “ศิริวัฒน์แซนด์วิช”
15 ปีผ่านมา ชีวิตต้องสู้ของเขา ทำให้ตนเองกลับมารุกขึ้นยืนได้อีกครั้งในฐานะประธานบริษัท ทีจีไอเอฟ จำกัด และล่าสุดเตรียมจะนำบริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์เอ็มเอไอ ( MAI ) ในปีหน้า ถือเป็นความสำเร็จในชีวิตการต่อสู้ของคนไม่ยอมแพ้ก็ว่าได้ แม้จะไม่กลับไปใหญ่เหมือนเดิม แต่น่าจะเป็นบทเรียนให้กับคนล้มเหลวหรือคนสิ้นหวัง ให้มีกำลังในการต่อสู้ ไม่ยอมแพ้กับปัญหานานาประการ
ซีรีส์ 15 ปี วิกฤติ 2540 สำนักข่าวไทยพับลิก้าจึงสัมภาษณ์ “ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ” เพื่อถ่ายทอดประสบการณ์และมุมมองก่อนและหลังเผชิญวิกฤติต้มยำกุ้งอย่าง ละเอียดในลักษณะถาม-ตอบ ดังนี้
ตอนที่ 1: ย้อนอดีตคนเคยรวย

ศิริวัฒน์ วรเวทวุฒิคุณ

ไทยพับลิก้า :ปีนี้ครบรอบ 15 ปีของวิกฤติเศรษฐกิจปี 2540 วันนี้มาชวนคุณศิริวัฒน์คุยเรื่องของวิกฤติย้อนหลังไป 15 ปี ในฐานะที่คุณศิริวัฒน์เป็นนักลงทุนอยู่ทั้งในตลาดหุ้นและเป็นนักลงทุนตัว จริงในอสังหาริมทรัพย์ในขณะนั้น อยากให้เล่าว่าเหตุการณ์ช่วงนั้นเป็นอย่างไรบ้างที่เจอลอยตัวค่าเงินบาท
ศิริวัฒน์ : ก่อนอื่นต้องไปดูว่ารากเหง้าของปัญหาคืออะไร
ไทยพับลิก้า : ค่ะ
ศิริวัฒน์ : ก็คงจำได้ว่าช่วงนั้นมีการกู้เงินจากต่างประเทศเข้ามาเยอะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริษัทจดทะเบียน เพราะดอกเบี้ยมันถูก ไปกู้ต่างประเทศมาดอกเบี้ยแค่ 3% 5% 7% เพื่อเข้ามาใช้ระดมทุน แต่คราวนี้ช่วงนั้นบริษัทจดทะเบียนส่วนใหญ่กู้เข้ามาโดยมีเงื่อนไขคือ ผู้ให้กู้ คือ ต่างประเทศ สามารถแปลงหุ้นกู้เป็นทุนได้ ดังนั้น ดอกเบี้ยเงินกู้ในประเทศตอนนั้นอยู่ประมาณ 15-17% บริษัทจดทะเบียนส่วนใหญ่โดยเฉพาะอย่างยิ่งอสังหาริมทรัพย์ก็เลยไปกู้เมือง นอก เมืองนอกก็อยากให้ไทยกู้ เพราะตอนนั้นประเทศไทยถูกขนานนามว่าเป็นเสือเศรษฐกิจตัวที่ 5 ของเอเชีย เขาก็เลยมองตลาดที่เกิดใหม่อย่างไทย เขาก็เลยให้กู้ กู้ไปกู้มา กู้จนเพลิน (หัวเราะ)
เพราะช่วงนั้นมี BIBF ( Bangkok International Banking Facilities ) ทางรัฐบาลในขณะนั้นก็ส่งเสริมให้บริษัทเอกชนสามารถกู้โดยตรงจากตลาดเมืองนอก ที่เขาเรียก offshore fund โดยไม่ต้องผ่านแบงก์ คือกู้โดยตรง ทีนี้ก็กู้กันใหญ่ กู้ไปกู้มาก็ทำให้ประเทศชาติโดยรวมเป็นหนี้ทั้งหมดอยู่ 9 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ
ทั้งสั้นทั้งยาวเลยครับ มันปนกันไปหมดเลยครับ ในขณะที่เงินทุนสำรองเงินตราต่างประเทศมีอยู่แค่ 3.9 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ทีนี้พอเรากู้เข้ามาเราก็ไปอยู่ในหมวดที่เรียกว่าไม่ใช่ real sector พูดง่ายๆ ก็คือฟองสบู่เริ่มๆ พอง พอเป็นแบบนี้ เราก็ประสบปัญหา แล้วก็ตอนนั้นเงินบาทถูกกำหนดไว้ที่ 1 เหรียญเท่ากับ 26 บาท
ก่อนจะมีการลอยตัวค่าเงินบาทในวันที่ 2 กรกฎาคม 2540 ตอนนั้นการส่งออกเราไม่โต แบงก์ชาติก็พูดเอง ถ้าจำไม่ผิดนะปี 2539 การส่งออกโต 0% คือไม่โต เนื่องจากเงินแข็งเกินไป พอเงินบาทแข็งเกินไปส่งออกก็ไม่ดี นำเข้าดี ผู้นำเข้าก็นำเข้ากันใหญ่เลย ทั้งบริษัทจดทะเบียนและไม่จดทะเบียน มีแม้กระทั่งเศรษฐีหลายๆ ท่านกู้เงินเมืองนอกดอกเบี้ย 7-8% เพื่อมาฝากไฟแนนซ์ ถ้าจำได้ ให้ดอกเบี้ย 16% เพราะฉะนั้นกินส่วนต่างก็สบายแล้ว
ก็คือสบายใจ อย่างน้อยๆ เงินบาทคงไม่ลดค่า
เพราะช่วงนั้นกำลังพูดว่าเงินบาทจะลดค่า แต่ท่านนายกฯ ในขณะนั้น ถ้าจำไม่ผิด ท่านคือพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ ก็บอกว่า รับรองไม่ลดค่าหรอก นั่งยัน ยืนยัน นอนยัน เอกชนก็สบายใจ ถึงแม้มีบางท่านจะไปซื้ออินชัวร์รัน หรือประกันความเสี่ยงเอาไว้ และที่สุดพอประเทศชาติเป็นหนี้เยอะ แล้วส่งออกส่งไม่ได้ ไม่เพิ่มขึ้น ต่างประเทศพวกแบงก์ต่างๆ ที่ให้เงินกู้ก็เริ่มมองไม่ดี ก็เรียกเงินคืน ผมจำแม่นเลยครับ มีบริษัทอสังหาริมทรัพย์บางบริษัทในตลาดหลักทรัพย์เริ่มด้วยว่า ไม่สามารถชำระดอกเบี้ยได้ ตอนนั้นดอกเบี้ย 5% ยังชำระไม่ได้เลย เพราะตอนนั้นเศรษฐกิจเริ่มไม่ดี
ไทยพับลิก้า : อันนี้คือสัญญาณแล้วใช่ไหม
ศิริวัฒน์ : สัญญาณมาแล้ว แต่อย่างที่บอกครับ แบงก์ชาติก็ให้ข้อมูลที่ตรงบ้างไม่ตรงบ้าง แล้วรัฐบาลทุกชุดก็เหมือนกันหมดครับ ดี เศรษฐกิจดี ไม่ต้องห่วง ส่งออกโต ไม่ต้องห่วง เดี๋ยวแก้ไขปัญหาได้ ทุกรัฐบาลเป็นอย่างนั้นไปหมด
ไทยพับลิก้า : ค่ะ
ศิริวัฒน์ : เอกชนทำไง ไม่เชื่อรัฐบาลแล้วจะเชื่อใคร ก็เชื่อ เชื่อไปเชื่อมา เจ้าหนี้ขอเงินคืน พอขอเงินคืนทำยังไง ไม่มีเงินคืน ดอกเบี้ยก็ไม่มีปัญญาจ่าย พอดอกเบี้ยไม่มีปัญญาเขายิ่งเร่งใหญ่
ไทยพับลิก้า : ตอนนั้นแสดงว่าเจ้าหนี้เริ่มเห็นแล้วว่าลูกค้าจะไม่สามารถชำระหนี้ได้แล้ว
ศิริวัฒน์ : ใช่ เพราะฉะนั้น หุ้นกู้หลายๆ บริษัทที่เราไปขอเขาไว้ ที่เราเรียกว่า junk bond (ตราสารหนี้ที่มีอันดับความน่าเชื่อถือต่ำกว่าระดับเพื่อการลงทุน) เขาก็ downgrade (ปรับลดอันคับความน่าเชื่อถือ) กันใหญ่ คราวนี้มันลามทุ่งแล้วไง domino theory เกิดขึ้นแล้ว เดี๋ยวบริษัทนี้โดนเดี๋ยวบริษัทนั้นโดน ในขณะที่แบงก์เองเริ่มชักแย่แล้ว ช่วงนั้นเรากำลังพูดถึงว่าจะมีไฟแนนซ์นั้นเจ๊ง แบงก์นั้นเจ๊ง แม้กระทั่งทางการจะต้องมาประกันเงินฝากผู้ที่ฝากเงินธนาคารกรุงไทย
จำได้ไหมครับ พอมีปัญหาปุ๊บ คุณฝากเท่าไหร่จ่าย 10 ปี ปีหนึ่งจ่าย 10% พอตอนนั้นเหตุการณ์มันเป็นแบบนี้ทุกคนมัน panic (ตื่นตระหนก) หมด ตลาดหุ้นก็ลงกันเละเทะเลย จำได้ว่าต้นปี 2540 ดัชนีก็น่าจะอยู่ 1300-1400 นะครับ แบงก์ชาติเองก็บอกไม่ต้องห่วง เราสามารถรักษาเสถียรภาพเงินบาทได้
ช่วงนั้นเอง นายจอร์จ โซรอส ก็เพิ่งกำไรค่าเงินปอนด์จากรัฐบาลอังกฤษ ก็มองว่าในที่สุดเงินปอนด์ต้องลดค่า จอร์จ โซรอส ก็เลยกำไรเมื่อปอนด์เทียบกับดอลลาร์ ก็มาเห็นประเทศกำลังเกิดใหม่อย่างประเทศไทย ที่ครั้งแรกเราบอกว่ามาโจมตีค่าเงินบาท ก็คือมองค่าเงินบาทต้องลดแน่ อยู่ที่ 26 บาทต่อ 1 เหรียญ ได้ยังไง ส่งออกก็ไม่โต เพราะฉะนั้น ค่าเงินคุณต้องอ่อนแน่ จอร์จ โซรอส ก็เอาใหญ่เลยนะครับ ก็คือซื้อดอลลาร์ขายบาท เพราะมองว่าค่าเงินบาทต้องอ่อน แบงก์ชาติทำอย่างไร แบงก์ชาติก็พยุงไว้ ผมจำไม่ได้แล้วผู้ว่าชื่ออะไร ก็ไปพยุงไว้
ไทยพับลิก้า : คุณเริงชัย
ศิริวัฒน์ : คุณเริงชัย โอเค ท่านพยุงไว้ปุ๊บ ออกทีวี ถ้าจำไม่ผิดคือเดือนพฤษภาคม ฉลองแชมเปญกันใหญ่ บอกจอร์จ โซรอส มันเจ๊งแล้ว เงินบาทไม่ลดค่า ที่ไหนได้ เดี๋ยวจอร์จ โซรอส มาอีกรอบหนึ่ง โอ้โห จนกระทั่งผมจำไม่ผิดเดือนสิงหาคมปี 40 อดีตผู้ว่าการ ดร.ชัยวัฒน์ วิบูลย์สวัสดิ์ มานั่งหน้าจอทีวีนะ นั่งหน้าเซ็งๆ จ๋อยอะ มายอมรับต่อคนไทยทั้งประเทศ 60 ล้านคน ในขณะนั้นประมาณ 60-61 ล้านคน บอกว่าแบงก์ชาติ จากที่มีเงินทุนสำรองเงินตราต่างประเทศถึง 3.9 หมื่นล้านบาท ขายดอลลาร์ออกไปให้โซรอสกับพวกนักเก็งกำไร เหลือแค่ 800 ล้าน
ในเก๊ะเหลือแค่ 800 ล้าน มีอยู่วันหนึ่งขายตั้ง 2 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐฯ ดังนั้นเงินบาทก็ถือว่าไม่มีค่าแล้ว ถูกไหม เพราะเงินบาทจะมีค่าก็ต่อเมื่อมีเงินทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศ ทองคำเอย สกุลเงินเยน อะไรต่างๆ ที่เราค้าขายกับเขา แต่ส่วนใหญ่คือ ดอลลาร์สหรัฐฯ พอเป็นอย่างนี้ทำยังไงประเทศเจ๊งสิ เงินบาทไม่ใช่ 50 กว่าบาทแล้วตอนนั้นพุ่งกันไป 80 บาทต่อ 1 เหรียญ ไป 100 บาทต่อ 1 เหรียญ เหตุการณ์มันเลย panic กันใหญ่ พอ panic กันใหญ่เจ้าหนี้ก็รีบเรียกเงินคืน อ้าว ไม่มีเงินคืนอีก เป็นไง ก็ต้องไปหาไอเอ็มเอฟ (กองทุนการเงินระหว่างประเทศ)
ถ้าจำไม่ผิด สมัยนั้นก็รัฐบาลท่านนายกชวน (หลีกภัย) แล้วมีคุณธารินทร์ นิมมานเหมินท์ เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ก็ต้องเข้าไปหาโครงการไอเอ็มเอฟ ขอไอเอ็มเอฟช่วย ไอเอ็มเอฟก็บอกอย่างนี้ต้องมี LOI ( Letter Of Intent) หรือหนังแสดงเจตจำนง รู้สึกมีถึง 8 ฉบับ ว่าคุณจะต้องดำเนินการอย่างนี้ ลดเงินบาท เพิ่ม VAT (ภาษีมูลค่าเพิ่ม) แล้วก็ปิดสถาบันการเงิน อันไหนไม่ดีก็ปล่อยมันเจ๊งไป รักษาอันดีๆ เอาไว้
ช่วงนั้นแบงก์ก็มีปัญหา เพราะลูกหนี้มีปัญหา มันเป็นโดมิโน พอโดมิโนลูกหนี้แบงก์ไม่ดีค้าขายกับลูกหนี้แบงก์ดี ก็ไม่มีเงินไปจ่ายลูกหนี้แบงก์ดี แบงก์ดีก็เจอลูกหนี้ไม่ดี
ไทยพับลิก้า : มันพัลวันกัน
ศิริวัฒน์ : แบงก์เป็นอย่างไร ตอนนั้นตลาดหุ้นลงเละเทะ พวกแบงก์ทำไงครับ ก็ต้องเพิ่มทุน เพราะอัตราส่วนของเงินกองทุนต่ำ
ไทยพับลิก้า : ตอนนั้นคุณศิริวัฒน์ในฐานะที่เป็นนักลงทุนในตลาดหุ้นด้วยเป็นยังไงบ้าง
ศิริวัฒน์ : โห ตอนนั้นก็โดนเละเทะเหมือนกัน คือ จริงๆ แล้วเวลาวิกฤติมามันไม่มีใครหนีทันหรอกครับ คนที่หนีทันขี้โม้ทั้งนั้นแหละ จะหนีทันได้ยังไง หุ้นเปิดมามันลง fall 10% เราเรียกกันฟอลล์โชว์ ผมลงทุนในตลาดหลักทรัพย์และผมก็ไปเล่นมาร์จิน (Margin) เยอะ ส่วนใหญ่ตอนมาร์จินเยอะ โบรกเกอร์ปล่อยมาร์จินบริษัทหนึ่งอย่างน้อย 3-4 พันล้านบาท มี 30 โบรกเกอร์ ก็เป็นแสนล้าน แล้วจะขายยังไง เปิดมาก็ลง 10%

ผมก็เป็นหนึ่งในนั้น แล้วโดนบังคับขาย ตอนนั้น ก.ล.ต. (สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์) ท่านก็ออกกฎ ต้องมีบังคับขายนะ อะไรอย่างนี้ ก็บังคับขาย ขายหุ้นจนหมดหนี้ยังเหลือ แล้วหนี้ตอนนั้นดอกเบี้ยสูง
ไทยพับลิก้า : ตอนนั้นบริหารพอร์ตเท่าไหร่
ศิริวัฒน์ : พอร์ตหนึ่งก็น่าจะร่วมพันล้านนะ หลายร้อยล้าน
ไทยพับลิก้า : ส่วนตัวใช่ไหม
ศิริวัฒน์ : ส่วนตัวและเล่นให้ลูกค้าด้วย
ไทยพับลิก้า : คือตอนนั้นบริหารให้ลูกค้าด้วย
ศิริวัฒน์ : บริหารให้ลูกค้าตัวและส่วนตัว เพราะมีเครดิตโบรกเกอร์ให้วงเงินเล่นมาร์จิน มาร์จินตอนนั้นก็คือ ถ้าจำไม่ผิดนะ เราก็วาง 30% กู้ 70% ทีนี้เวลาหุ้นมันตก ถูก Forced Sell (บังคับขาย) ยิ่งตกๆ แล้วเราไม่มีเงินไปลดหนี้ โบรกเกอร์ก็ขายอย่างเดียว ขายอย่างเดียว ขายจนหุ้นหมดหนี้ยังอยู่ ยังมีดอกเบี้ย 17% 19%
ผมโดนหนัก พอดีโดนหุ้น หุ้นยังไม่เท่าไหร่ เคยกำไรจากตลาดหุ้นหลายร้อยล้าน คือเคยกำไรจากเขามาก็คืนไป แต่ที่ไปโดนเยอะเพราะไปสร้างโครงการคอนโดมิเนียมที่เขาใหญ่ ไม่เคยทำเลย ขาย 5 ล้าน 15 ล้านกู้มา 17% 19% ก็โดน
ตอนนั้นก็คือลำบากมาก
ไทยพับลิก้า : ตอนนั้นคือโครงการที่เขาใหญ่ขึ้นเสร็จแล้วหรือว่ายัง
ศิริวัฒน์ : ขึ้นเสร็จแล้ว เฟสแรกเท่านั้นเอง ขายไม่ได้ ก็เลยโดนน่ะครับ
ไทยพับลิก้า :ตอนนั้นที่เป็นนักลงทุนอยู่ในตลาดหลักทรัพย์ จริงๆ แล้วจากอดีตที่เคยเป็นโบรกเกอร์ เห็นสัญญาณอะไรก่อนหน้านั้นไหม
ศิริวัฒน์ : เห็นแล้ว คืออย่างนี้ เห็นสัญญาณหมดแล้วผมถึงไปสร้างโครงการอสังหาริมทรัพย์ที่เขาใหญ่ ขายเฉพาะคนรวยเท่านั้น มองแล้วว่าอสังหาฯ คงจะแย่ เพราะเดี๋ยวก็ข่าวบริษัทนั้นก็ไม่มีเงินจ่ายดอกเบี้ย บริษัทนั้นถูกแบงก์บีบ อะไรอย่างนี้ เราไม่เอา เราจะเลือกแต่ลูกค้ารวยๆ เท่านั้น จะไปคิดได้ยังไงว่าลูกค้ารวยๆ เหล่านั้นจะเป็นเศรษฐีเยสเตอร์เดย์ คือคนเคยรวยครับ เพราะเหตุการณ์ตอนนั้นจะเลือกเฉพาะคนรวย
แล้วถามว่าแล้วทำไมหุ้นผมถึง get out หรือออกไม่ทัน ก็อย่างที่เรียนครับ ถูก forced sell แล้วผมก็เป็นนักลงทุนรายใหญ่รายหนึ่งนะ โอเค โบรกเกอร์ก็ไปบอกต่อ หุ้นตัวนี้อย่าซื้อนะ รายใหญ่ถูกบังคับขาย พอถูกบังคับขายเปิดมาจึงมีแต่ offer มีแต่เสนอขายไม่มีเสนอซื้อ วันรุ่งขึ้นก็ลงอีก 10% กว่าจะขายหุ้นหมดนี้นะลงไป 60% แต่หนี้ยังอยู่นะ เช่น เป็นหนี้เขา 100 บาท ถูกบังคับขายเหลือ 50 บาท ขายได้ 50 บาท ก็ยังเป็นหนี้อีก 50 บาท ใช่ไหม ไม่มีหลักทรัพย์แล้วนะ แต่หนี้นั้นมีดอกเบี้ย 17% 19% ก็ถูกฟ้องเยอะแยะ อะไรพวกนี้ ลำบาก
ไทยพับลิก้า : แล้วตอนนั้นพอร์ตลูกค้าและของคุณศิริวัฒน์เอง
ศิริวัฒน์ : โอเค เขาก็โดนด้วย เพราะว่าส่วนใหญ่ลูกค้าผมเล่นเงินสด แต่ผมเล่นมาร์จินลูกค้าก็เลยขาดทุนมี แต่ก็โอเค ไม่ได้ติดร่างแห เพราะว่าเขาไม่ได้ไปเป็นหนี้ ผมไปเป็นหนี้บัญชีส่วนตัวของผม ผมเอาไปเล่นมาร์จิน ตอนนั้นก็ต้องยอมรับเพราะว่า หนึ่ง เงินมันหาง่ายแล้วโลภไง แล้วเครดิตเราดี เราคิดว่าเราแน่ไง คิดว่าออกทัน คือดูตลาดไม่ผิด แต่มาผิดตรงที่ถูกบังคับขาย กรณีผมนะ ก็คือถูกบังคับขาย
ไทยพับลิก้า : แต่จริงๆ รู้แล้วว่ายังไงฟองสบู่มันต้องแตก
ศิริวัฒน์ : รู้ๆ นะครับ (หัวเราะ) ตอนนั้นก็ลำบากมาก ปี 40 ก็เป็นปีที่วิกฤติเศรษฐกิจ ที่เราบอกว่าพิษต้มยำกุ้ง ก็เลยไปทำเอาประเทศอื่นๆ จริงๆ ประเทศอื่นๆ ก็เจอปัญหาเหมือนกัน คือ เงินแข็งเกินไปนะครับ ตอนนั้นไอเอ็มเอฟก็เลยบังคับว่าต้องลดค่าเพื่อว่าส่งออกจะได้เพิ่มขึ้นนะ ครับ นำเข้าจะได้น้อยลง เราจะได้เกินดุล จะได้มีเงินตราต่างประเทศ อีกประการหนึ่งก็จะทำให้การท่องเที่ยวบูมด้วย
ไทยพับลิก้า : ค่ะ
ศิริวัฒน์ : ช่วงนั้นจำได้ จากเหรียญหนึ่ง 26 บาท ภายใน 7 เดือนไป 56-50 บาท ดังนั้น นักท่องเที่ยวก็จะมาเที่ยวเมืองไทยเยอะ มาเยอะมากเลย เพราะว่าค่าห้องโรงแรมเขาเคยจ่ายคืนหนึ่ง 30 เหรียญ วันนั้นเขาจ่ายจริงๆ คือ 15 เหรียญ คือครึ่งเดียว ทุกคนก็มาใหม่ ก็เลยทำให้เราตอนนั้นรัฐบาลไทย ผมจำแม่นเลย มองว่า Amazing Year Thailand มองรายได้กันแค่ 1 ถึง 2 แสนล้าน วันนี้รายได้ท่องเที่ยวมันปาเข้าไปจะล้านล้านแล้ว
ไทยพับลิก้า : ถ้าย้อนกลับไปวันนั้น คิดว่าจะรับมือยังไง
ศิริวัฒน์ : เรียนตรงๆ ตอนนั้นรับมือยังไง ก็คือ ทำใจไว้แล้วว่าเราพลาด พลาดเพราะเราโลภ เราไม่รู้จักพอ เครดิตดี แล้วก็อะไรของเรา คือต้องโทษตัวเองด้วยนะครับ อืม! มันมาตรงที่ว่าบริษัทอสังหาริมทรัพย์ที่มีพนักงาน 40 คน เรียกประชุมพนักงาน บอกเจ๊งแล้ว ต้องปิดบริษัท คิดว่าต้องเลิกแล้ว ช่วงนั้นคุณลาภจะจำได้ หลายๆ บริษัทค้างเงินเดือนพนักงานใช่ไหม 2 เดือนจ่ายเดือนหนึ่ง 3 เดือนจ่ายเดือนครึ่ง ซื้อเวลาไปเรื่อยๆ แต่ผมคิดว่าผมจะไม่ยอมค้างเงินเดือนพนักงาน แล้วก็ต้องสู้ความจริง ก็คิดว่า 40 คนก็ปิดบริษัท ผมเดินหน้าขึ้นศาล เขาก็ไปหางานอื่นทำ
แต่เผอิญหลังประชุม อีก 20 คนเขาขอให้ผมช่วยเขา ช่วงนั้นหางานยากนะ ผมจำแม่นเลย ตัวเลขทางการมา นิสิต นักศึกษา จบปริญญาตรีปีหนึ่ง 2-3 แสนคน หางานไม่ได้ แล้วจะไปหาได้ยังไงละ คนที่ตกงานเคยรับเงินเดือน 5 หมื่น 2 หมื่นยังเอาเลย คนมีประสบการณ์เป็น 10 ปีนะ ตอนนั้นโดนยื่นซองขาวหมด ก็ต้องไปหางานใหม่ คุณเอาไหม 2 หมื่น ก็ต้องเอาเพราะไปผ่อนรถผ่อนบ้านไว้แล้วไง โอเค ฉะนั้นนิสิตจบใหม่ประสบการณ์ไม่มี ความสามารถอะไรยังไม่แสดงให้เห็นเลยใครจะไปจ้าง ก็จ้างคนที่เขาตกงาน ผมก็เลยต้องเลี้ยงลูกน้อง จุดอยู่ตรงที่ว่าไม่รู้จะทำอะไรเลี้ยงเขา ไอ้เราก็แย่

ภรรยาก็เป็นคนบอกให้ผมทำแซนด์วิชขาย (หัวเราะ) เฮ้ย ทำแซนด์วิชขาย คนไทยกินหรอ คนไทยกินข้าว แต่ตอนนั้นคือคนเราเวลามันมืดแปดด้านแล้วเจออะไรก็ต้องคว้าทำไว้ก่อน ถามว่ามีทุนไหม ไม่มีทุน ก็ไปซื้อขนมปัง
ไทยพับลิก้า :ตอนนั้นเป็นหนี้ทั้งหมดเท่าไหร่
ศิริวัฒน์ : ถ้าเงินต้นอยู่ทั้งหมด 4-5 ร้อยล้านบาท ทั้งอสังหาริมทรัพย์และหุ้นนะ แต่ดอกเบี้ยสิ เพราะกว่าศาลจะพิจารณาคดีเบ็ดเสร็จแล้วมันตั้ง 3-4 ปี ทบต้นดอกเบี้ย 17% 19% มันก็เกือบทบต้นใช่ไหม ก็เลยโดนยึดทรัพย์ไปก่อน แล้วก็ยังมีเหลือหนี้ เขาก็ฟ้องล้มละลาย แต่เผอิญช่วงนั้นที่วิกฤติ ถ้าจำได้ ท่านวุฒิสมาชิกหลายๆ ท่านก็เป็นนักธุรกิจระดับเบิ้มๆ ก็โดนหมด ท่านก็เลยพยายามแก้ไขกฎหมายจากบุคคลล้มละลายสมัยนั้นคือ 10 ปี ท่านก็รู้ว่าท่านจะโดนมั้ง ก็เลยต่อรองในสภา ผมจำแม่นเลย ปีเดียวเศษๆ มาเจอกันตรงกลางก็คือ 3 ปี
ผมและเขาหลายๆ คนก็เลยได้รับอานิสง ก็คือ 3 ปีนะครับ เป็นบุคคลล้มละลายครับ

ที่มา http://thaipublica.org